Cứ mỗi dịp tết đến, nhiều người dân xã Hoàng Vân lại bận rộn với công việc gói bánh chưng cung ứng ra thị trường.

Về xã Hoàng Vân vào những ngày này, nhiều gia đình đang chuẩn bị lá dong, lá chít, gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn để làm bánh chưng. Hầu như nhà nào cũng gói bánh chưng, trong đó làng Vân Xuyên, Lạc Yên, Vạn Thạch có nhiều hộ gói bánh phục vụ Tết. Bà Đỗ Thị Toàn, làng Vân Xuyên cho biết: Từ nhỏ đã được mẹ dạy cho cách gói bánh chưng. Năm nào cũng có người đến đặt hàng để làm quà đem biếu người thân hay thờ cúng. Dịp Tết mỗi năm bà gói khoảng 5 nồi bánh (1 tạ gạo) cung cấp cho khách hàng. Trước đây bánh làm ra chủ yếu phục vụ nhu cầu của gia đình nhưng nhờ hương vị đậm đà nên nhiều người biết tiếng đến đặt hàng về làm quà như là thứ “Cây nhà, lá vườn”. Những vị khách được thưởng thức món bánh chưng Hoàng Vân đều tấm tắc khen ngon nên từ đó đặt mua loại bánh chưng này cho ngày tết hay đám cưới hỏi, giỗ chạp. Hương vị thơm ngon của bánh chưng ngày càng bay xa, làng bánh cũng nức tiếng từ đó.

Làng bánh vào vụ tấp nập nhất từ ngày 20 đến 30 tháng Chạp. Thời điểm này, mỗi gia đình thường huy động mọi người làm bánh như: Làm nhân, buộc lạt, rửa lá. Ngày thường, bà Chu Thị Hường thường đi làm thuê, làm mướn nhưng từ 20 tháng Chạp là cả nhà tất bật gói bánh chưng để bán. Bà cho biết: “Khách hàng thường đến đặt bánh từ 20 tháng Chạp. Từ ngày đó cho đến 30 tết, tôi phải luôn chân luôn tay từ 3 giờ sáng đến 12 giờ đêm. Nhiều khi làm không xuể, tôi phải nhờ mấy chị hàng xóm sang gói cùng. Tuy vất vả nhưng cũng có thêm chút thu nhập sắm tết”. Không chỉ bà Hường mà hàng chục lao động trên địa bàn xã có công ăn việc làm từ việc gói bánh chưng tết. Thường một hộ đứng ra nhận hàng và tập hợp khoảng 3-4 gia đình thành nhóm gói bánh. Bánh chưng nơi đây bình quân giá bán năm nay 70 nghìn đồng/chiếc, trừ chi phí mỗi nồi bánh (30 kg) cũng lãi 200 – 300 nghìn đồng. Khách hàng từ khắp các vùng, miền về đặt hàng đông nườm nượp. Dịp tết này, người dân nơi đây cung cấp hàng nghìn chiếc bánh chưng ra ngoài thị trường.

Để “ra lò” được bánh chưng thơm ngon cũng khá công phu từ chọn gạo nếp đến tạo nhân bánh. Lá dong, lá chít phải chọn lá bánh tẻ có màu xanh, không dùng lá quá già hay quá non. Cần luộc lá thật kỹ với nước sôi và thả vài hạt muối rồi rửa nhiều lần. Sở dĩ bánh được gói bằng lá chít vì thiếu loại lá này bánh sẽ nhão. Gạo gói bánh là nếp cái hoa vàng được ngâm nước 5 tiếng đồng hồ. Nếp thơm sau khi vo sạch trộn với ít muối, giúp bánh không ôi thiu, vị thêm đậm đà. Nhân bánh được làm bằng mỡ khổ thái nhỏ trộn ít hạt tiêu, đỗ xanh. Khi gói bánh phải cột dây lạt vừa đủ độ chặt. Công đoạn luộc bánh cũng không kém phần quan trọng. Nên dùng củi để luộc bánh, giữ lửa đều, nước sôi liên tục. Sau khi nước sôi khoảng một tiếng cần vớt bánh ra rửa rồi thay nước luộc lại. Sau khi nước sôi khoảng hai giờ là bánh chín thì vớt ra, không xếp chồng bánh lên nhau và lăn tròn chiếc bánh làm cho bánh dẻo, không bị cứng. Với cách luộc bánh như vậy vừa tiết kiệm thời gian, nguyên liệu vừa không làm nhạt bánh. Nhờ đó bánh chưng Hoàng Vân có màu trắng xanh, mềm, thơm mùi gạo nếp và đỗ xanh…

Để sản phẩm bánh Chưng Vân bay xa, vào mỗi dịp tết đến, xuân về chính quyền địa phương lại tổ chức Lễ hội Bánh Chưng Vân, nhằm tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, tiêu biểu của địa phương đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch văn hóa- tâm linh- sinh thái gắn với di tích Quốc gia, Quốc gia đặc ATKII của địa phương.

Mai Anh