Thương hiệu bánh chưng Vân là đặc sản truyền thống của quê hương Hoàng Vân tỉnh Bắc Ninh dựa trên tiêu chí sạch, an toàn, đảm bảo sức khoẻ cho cộng đồng, là sản phẩm không thể thiếu mỗi dịp Tết đến, xuân về. Sản phẩm được xếp hạng OCOP 3 sao của tỉnh Bắc Ninh.

Vùng đất Hoàng Vân nổi tiếng với nhiều món ăn dân dã như trám đen, Nham trám… Những năm gần đây, một đặc sản nữa được nhiều người biết đến là bánh chưng Vân. Bánh chưng Vân ngon hơn nhiều nơi khác bởi nguyên liệu được lựa chọn kỹ và quy trình làm bánh khá cầu kỳ.

Bánh làm bằng gạo nếp cái hoa vàng, nhân bánh được làm bằng mỡ khổ thái nhỏ trộn ít hạt tiêu, đỗ xanh. Mỗi chiếc bánh chưng sử dụng khoảng 700g gạo nếp, 200g đỗ và một dải thịt ba chỉ nhiều mỡ.

Nổi tiếng bởi hương vị thơm ngon, đặc biệt, bánh chưng Vân, sản phẩm OCOP 3 sao của tỉnh Bắc Ninh được thực khách gần xa biết đến đặt mua về ăn hoặc làm quà biếu.

Bánh chưng Hoàng Vân có màu trắng vì gói bằng lá chít, bánh mềm dẻo, thơm mùi gạo nếp và đỗ xanh, hạt gạo còn nguyên hình… Khi ăn bánh thơm ngon, bùi ngậy.

Nguyên liệu làm bánh chưng tại nơi đây là gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn ba chỉ, lá chít, các gia vị… Thế nhưng gạo gói bánh là loại nếp cái hoa vàng. Đây là loại gạo thơm dẻo có vị đặc trưng riêng. Gạo gói bánh cũng được bà con chọn cầu kỳ, hạt gạo trắng, mẩy được ngâm nước 5 tiếng đồng hồ. Gạo sau khi vo sạch trộn với ít muối, giúp bánh không ôi thiu, vị thêm đậm đà.

Lá bánh là loại lá chít do nhân dân tự trồng. Sau khi cắt bỏ phần ngọn và cuống, lá được rửa sạch bằng nước rồi đem luộc đến khi nước chớm sôi thì vớt ra để lá mềm và giữ nguyên mùi vị. Thịt lợn nhân bánh được tuyển chọn từ những trang trại nuôi lợn sạch trên địa bàn. Hạt đậu xanh đều, không sâu mọt.

Lá chít là một loại gần giống như cây lau, cây sậy, còn có tên gọi khác là cây đót. Đôi khi nhiều người nhầm loại loại tre măng bát độ trồng để lấy măng vì hình dáng của lá rất giống. Lá chít cứng, hình giáo rộng, nhọn mũi, dài 30-60cm, rộng 5-10cm.

Mỗi dịp Tết đến, xuân về, UBND xã Hoàng Vân duy trì tổ chức Lễ hội Bánh Chưng Vân, trong đó có nội dung tổ chức thi gói bánh chưng Vân.

Cách gói cũng rất quan trọng, phải vừa tay vì chặt quá làm bánh nhanh lại gạo, còn lỏng bánh sẽ nhão. Các hộ đều dùng củi luộc. Bánh được đưa lên bếp luộc 2 lần trong thời gian khoảng từ 3 đến 4 tiếng đồng hồ rồi vớt ra, rửa sạch, sau đó dùng tay lăn đến khi rền và dẻo mới quấn lại.

Hiện xã Hoàng Vân hiện có gần 200 hộ gói bánh chưng thường xuyên, tập trung nhiều ở các thôn: Vân Xuyên, Lạc Yên 1,2, Hoàng Liên…. Nổi tiếng bởi hương vị thơm ngon, đặc biệt, bánh chưng Vân được thực khách gần xa biết đến đặt mua về ăn hoặc làm quà biếu.

Đại diện HTX dịch vụ nông nghiệp Hoàng Vân chia sẻ: Bánh chưng Vân tuy có tiếng nhưng quy mô sản xuất không lớn. Tất cả những cơ sở sản xuất bánh chưng đều là của các hộ gia đình riêng lẻ. Khi số lượng đơn hàng lớn thì các hộ gia đình nhờ thêm hàng xóm, họ hàng tới gói cùng.

Giá bán mỗi chiếc năm nay doa động khoảng 60 – 80 nghìn. Vào dịp Tết, nhất là từ 20/12 âm lịch, nhiều gia đình, cơ quan của các tỉnh như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Hà Nội,… đều đổ về đây đặt bánh.

Mai Anh