Hoàng Vân có vị trí địa lý, quân sự quan trọng. Đầu năm 1943, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã tiến hành xây dựng di tích An toàn khu II (ATK II) của Trung ương Đảng trên vùng đất Hoàng Vân (tỉnh Bắc Giang cũ), giáp ranh với tỉnh Thái Nguyên. Vùng đất nằm ven bờ sông Cầu, là khu đệm mang tính chiến lược nối liền khu giải phóng với vùng trung du và đồng bằng. Địa bàn giáp ranh này trở thành cửa ngõ quan trọng của căn cứ địa Việt Bắc với các cơ sở và phong trào cách mạng ở miền xuôi.

ATK II không những là địa bàn chiến lược về vị trí địa lý mà nơi đây còn là địa bàn chiến lược về quân sự với thế trận lòng dân vô cùng vững chắc; nơi đã diễn ra rất nhiều sự kiện lịch sử quan trọng gắn liền với tên tuổi các đồng chí lãnh đạo Đảng, Trung ương, xứ ủy Bắc Kỳ, gắn với mỗi gia đình, người dân Hoàng Vân.

Di tích ATK II Hiệp Hòa (cũ) bao gồm 8 điểm di tích trong đó xã Hoàng Vân chiếm 6 điểm, bao gồm: địa điểm nhà ông Ngô Văn Thấu (cụ Đồ Ba), địa điểm nhà ông Nguyễn Văn Chế, địa điểm nhà ông Ngô Văn Đông (Lý Đông), Soi Đền, đình Vân Xuyên, đình Chợ Vân.

Đình Chợ Vân – nơi diễn ra cuộc diễn thuyết của cán bộ cách mạng phát động cao trào kháng Nhật, đánh Pháp, cứu nước, giành chính quyền về tay Nhân dân

Đền Soi, xã Hoàng Vân – địa điểm huấn luyện quân sự thời kỳ tiền khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám năm 1945

Địa điểm nhà ông Ngô Văn Thấu (cụ Đồ Ba), xã Hoàng Vân – cơ sở cách mạng đầu tiên của ATK II Hiệp Hoà (cũ)

Địa điểm nhà ông Ngô Văn Đông (Lý Đông) – nơi diễn ra hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ của Ban Thường vụ Trung ương Đảng

Địa điểm Nhà ông Nguyễn Văn Chế, xã Hoàng Vân – nơi mở lớp huấn luyện chính trị của Đảng thời kỳ tiền khởi nghĩa tháng 11 năm 1942.

Đình Vân Xuyên – nơi đơn vị vũ trang của tỉnh cùng với tự vệ do đồng chí Lương Văn Đài và Nguyễn Trọng Tỉnh chỉ huy, tiến vào huyện lỵ đập tan chế độ phong kiến và phát xít, thành lập chính quyền cách mạng.

Mai Anh