Tục kết chạ ( hay còn gọi là kết nghĩa anh em) giữa các làng cổ đã có từ xa xưa trên mảnh đất Kinh Bắc. Trải qua hàng nghìn năm thăng trầm của lịch sử, nét đẹp văn hóa đó vẫn được người dân gìn giữ, phát huy. Phong tục này ngày nay vẫn được nhiều làng xã ở huyện Hiệp Hòa kế thừa, trở thành một nét đẹp văn hóa, mang đậm tính nhân văn trong cộng đồng làng xã. Trong đó tục kết nghĩa anh em của hai làng Nga Trại- Đông Lâm, xã Hương Lâm thể hiện mối giao tình rất đặc biệt, bởi cả hai làng coi nhau như anh em ruột thịt trong nhà.

Theo các cụ cao tuổi ở đây kể lại, cách đây hàng trăm năm, làng Nga Trại khi đó mới được thành lập nên còn nhiều khó khăn. Người dân làng Đông Lâm thấy vậy đã thường xuyên giúp đỡ. Cảm động trước những việc ân nghĩa ấy, người làng Nga Trại xin được kết chạ với Đông Lâm. Dù kết nghĩa anh em nhưng hai làng không phân biệt đâu là làng anh, đâu là làng em. Nghĩa là người của làng này gọi người kia là anh (chị) và xưng em một cách trân trọng. Trong giao tiếp giữa những người thuộc hai làng rất khiêm nhường, nhã nhặn, kính trọng và lễ phép.

Suốt hàng trăm năm nay, khi làng này có việc thì làng kia cử người, mang phương tiện, tiền bạc đến giúp đỡ. Cứ như thế, họ giúp đỡ nhau trong mọi công việc với một tinh thần vô tư, không tính toán thiệt hơn. Điều đặc biệt hơn cả đó là việc trai gái của hai làng không được kết hôn với nhau, họ coi nhau như anh em trong cùng một nhà.

Mỗi khi Tết đến, xuân về, người dân làng Nga Trại, Đông Lâm lại tất bật dọn dẹp nhà cửa, trữ nhiều thức ăn với sự mong chờ những người anh em ở làng kết chạ tới thăm.

Cũng từ đó, hương ước của hai làng định ra lệ 6 năm một lần tổ chức nghi lễ đón rước nhau, mỗi năm một lần đến với nhau. Trong những ngày gặp gỡ ấy, bên khách cử đại diện các cụ, thanh niên, chính quyền thôn, cụ quan đám mang theo một đôi nến, một thẻ hương, cau trầu… để biếu chủ nhà. Để tỏ lòng chân thành, chủ nhà cử thành phần tương tự như bên khách và ra tận cổng làng đón cùng vào đình cúng tế. Hiện nay hai làng vẫn giữ được lệ đón nhau hàng năm như một biểu tượng trường tồn của tình cảm hai bên. Theo lệ, ngày 5/12/2020 (tức ngày 21/10 Âm lịch) hai làng Nga Trại- Đông Lâm đã tổ chức Lễ hội cổ truyền. Nhân dân Nga Trại đón dân anh Đông Lâm, cùng nhau nghinh Thánh về đình Nga Trại.

Mối giao tình huynh đệ Nga Trại- Đông Lâm trải qua thời gian và thử thách tồn tại đến ngày nay, thể hiện rõ nét trong lễ hội cổ truyền đón dân anh, dân em đã thêm một lần nữa khẳng định nét đẹp văn hoá của phong tục kết chạ ở làng Việt cổ ven sông Cầu mãi trường tồn cùng thời gian.

Phương Nhung Hiephoa.gov