Trong những ngày Tháng Tư lịch sử năm nay, cả nước ta đang tưng bừng kỷ niệm 45 năm ngày Tổ quốc hoàn toàn thống nhất, Bắc Nam sum họp một nhà. Dư vị ngọt ngào, ngập tràn Hạnh phúc của ngày chiến thắng như vẫn còn nguyên trong ký ức của biết bao người. Nhưng, cũng trong những ngày này, nỗi đau bởi mất mát của chiến tranh, nỗi nhớ nhung khắc khoải về những người thân yêu đã hy sinh trong cuộc chiến, và đặc biệt là hành trình đi tìm lại phần xương thịt của biết bao người lính vẫn còn đang nằm lại đâu đó trên chiến trường xưa lại càng thêm nhức nhối, xót xa.
Xúc động trước những cảnh ngộ bi thương đó, Nhà thơ Bùi Cửu Trường, F Hạt Cát- Diệu sinh,- Một bác sỹ Quân Y, một CCB thời chống Mỹ đã viết nên bài thơ “ Theo ai đi tìm câu hát Lý thương nhau”.
Bài thơ là lời một cô gái Thủ đô đã dành trọn tuổi thanh xuân yêu thương một chàng trai ra trận, để rồi đau đáu nhớ nhung, để rồi, khi chiến tranh kết thúc, lại mải miết đi tìm bóng dáng người xưa theo Câu hát Lý thương nhau…
BBT Hiephoanet.vn xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả bài thơ đó:

THEO AI ĐI TÌM CÂU HÁT LÝ THƯƠNG NHAU

Theo ai đi tìm câu hát “ Lý thương nhau”
Suốt dọc Trường Sơn mồ hôi túa áo.
Một thời đã xa, một thời mộng ảo
Bỗng ùa vê trong điệu “ Lý thương nhau”.
Tìm anh ở đâu? Mưa tạt ngang đầu
Gió thốc ngược rát tê nửa mặt
Lặng nhìn nhau, không cất lời giã biệt
Bím tóc dài mưa ướt dính bết tay
… Em về phố xưa nhìn lá vàng bay
Ngắm trăng khuya treo ngang cửa sổ
Nghe tiếng tàu đêm rời ga Hàng Cỏ
Chở từng đoàn lính trẻ ra đi.
Người ra đi…có ai hẹn trở về?
Đê sông Hồng bập bềnh mùa nước nổi
Đoàn thuyền cá sớm chiều lầm lũi
Ngắm thương đau què quặt những mố cầu.
.
…Chiến tranh qua, em đi tìm điệu “ Lý thương nhau”
Chỉ có tiếng hú dài vách núi
Chỉ có ì ào tiếng suối
Tiếng dơi đan chéo đêm rừng
Những nấm đất im lìm / những cánh bướm chập chờn
Hoa cỏ năm lại năm rũ héo
Trống vắng đường xưa lắt léo
Ký ức mỏi mòn.
Xung quanh em sẫm tím hoàng hôn
Nhớ anh!
Nhớ anh!
Nhớ anh biết mấy!
Hoa ngày lễ muôn sắc màu lộng lẫy
Em vẫn ngóng chờ Đoá Hoa Anh Hư Vô!
*
“Lý thương nhau “ xui chiều nắng ngẩn ngơ!

Hạt cát Diệu Sinh ( Bùi Trường)

Mở đầu bài thơ là chặng đường đi tìm “ Câu hát Lý thương nhau” về một thời đã xa, một thời mộng ảo, của ai đó trên trập trùng Trường Sơn huyền thoại. Đó là một chặng đường không phẳng lặng, bình yên, chặng đường không có hoa hồng mà chỉ có “ mồ hôi túa áo”. Chỉ bốn từ ấy thôi, cũng đủ gợi nên sự gian nan khó nhọc và cũng là sự khổ công, kiên trì của ai đó đi tìm ai:
Theo ai đi tìm câu hát “ Lý thương nhau”
Suốt dọc Trường Sơn mồ hôi túa áo.
Một thời đã xa, một thời mộng ảo
Bỗng ùa vê trong điệu “ Lý thương nhau”.
Và dường như muốn giải tỏa ngay nỗi băn khoăn của người đọc về câu chuyện “ ai đi tìm ai” mà vất vả, mà gian truân đến nỗi “ mồ hôi túa áo”, tác giả đã dựng lại câu chuyện chia ly của người con gái thủ đô với chàng trai trước ngày lên đường ra trận. Hồi đó, chắc hơn nửa thế kỷ rồi, nhưng những bịn rịn, xuyến xao của buổi chia tay năm nào vẫn còn nguyên trong ký ức
Tìm anh ở đâu? Mưa tạt ngang đầu
Gió thốc ngược rát tê nửa mặt
Lặng nhìn nhau, không cất lời giã biệt
Bím tóc dài mưa ướt dính bết tay
Với bút pháp tả cảnh ngụ tình, kết hợp với việc sử dụng hàng loạt những động từ mạnh để đặc tả về một ngày mưa gió, tác giả đã miêu tả thành công một cuộc chia tay thật là đặc biệt và vô cùng gấp gáp. Khung cảnh của cuộc chia tay ấy thật là dữ dội “ mưa tạt ngang đầu/ gió thốc ngược rát tê nửa mặt”. Phút giây gặp gỡ hiếm hoi, không đủ để nói lời giã biệt. Họ lặng nhìn nhau trong mưa gió đầy trời, để bàn tay ai vuốt mái tóc em bết chặt…Thế rồi họ xa nhau. Chàng trai lên tàu ra trận. Còn cô gái “ về với phố xưa” trong nặng trĩu nhớ nhung da diết:
… Em về phố xưa nhìn lá vàng bay
Ngắm trăng khuya treo ngang cửa sổ
Nghe tiếng tàu đêm rời ga Hàng Cỏ
Chở từng đoàn lính trẻ ra đi.
Người ra đi…có ai hẹn trở về?
Đê sông Hồng bập bềnh mùa nước nổi
Đoàn thuyền cá sớm chiều lầm lũi
Ngắm thương đau què quặt những mố cầu.

Đây là đoạn thơ đặc tả tâm trạng của người ở lại sau cuộc chia xa. Cô gái về với phố xưa “ nhìn lá vàng bay” mà lòng bời bời nhớ. Đêm không ngủ “ ngắm trăng khuya treo ngang cửa sổ”;và thổn thức nhớ thương khi nghe tiếng tàu đêm chở từng đoàn lính trẻ ra đi. Họ ra đi mà không hẹn ngày về, bởi chiến tranh nào biết khi nào kết thúc. Người ở lại dường như cũng mang tâm trạng của “ đoàn thuyền cá sớm chiều lầm lũi / Ngắm thương đau què quặt những mố cầu”! Bằng biện pháp nhân hóa và cách sử dụng những từ ngữ giàu chất tạo hình, đoạn thơ không chỉ nói lên tâm trạng của người con gái nhớ nhung người ra trận mà còn khắc họa những hình ảnh rất tiêu biểu về một thời lửa đạn chiến tranh.
Bài thơ tiếp tục kể về người ở lại. Đợi chờ đằng đẵng bấy nhiêu năm. Ngày thống nhất, người lính ấy lại không trở về trong đoàn quân chiến thắng. Anh đang ở đâu? Ở đâu mà không một dòng tin tức. Ngoài kia đang rực rỡ cờ hoa mà trong lòng em và những người thân lại tái tê một niềm đau vô hạn. Thế rồi, theo câu hát Lý thương nhau, cô gái đã trèo đèo lội suối, băng rừng, vượt núi tìm Anh:
…Chiến tranh qua, em đi tìm điệu “ Lý thương nhau”
Chỉ có tiếng hú dài vách núi
Chỉ có ì ào tiếng suối
Tiếng dơi đan chéo đêm rừng
Những nấm đất im lìm / những cánh bướm chập chờn
Hoa cỏ năm lại năm rũ héo
Trống vắng đường xưa lắt léo
Ký ức mỏi mòn.
Xung quanh em sẫm tím hoàng hôn
Nhớ anh!
Nhớ anh!
Nhớ anh biết mấy!
Hoa ngày lễ muôn sắc màu lộng lẫy
Em vẫn ngóng chờ Đoá Hoa Anh Hư Vô!
*
“Lý thương nhau “ xui chiều nắng ngẩn ngơ!

( ảnh minh họa- nguồn trên mạng)
Đọc đoạn thơ này, bao người đọc cứ rưng rưng, cay xè nơi mí mắt khi hình dung lại những hành trình vất vả, gian truân của cô gái đi tìm người mà cô đã dành trọn thanh xuân của mình để mà yêu mà nhớ, để mà nuôi những hy vọng mong manh.Nhưng tìm đâu cho thấy Anh . Anh ở đâu, ở đâu…Không có ai trả lời. Chỉ có tiếng hú dài của vách núi vọng ra,chỉ có tiếng suối và tiếng dơi đan chéo…Và hình ảnh “ những nắm đất im lìm/ những cánh bướm chập chờn” chen giữa “ hoa cỏ năm lại năm cũ héo” đã gợi tả nên biết bao điều. Nó không chỉ là cảnh của một vùng chiến trường xưa ác liệt giờ đã cỗi cằn hoang hoải, cô liêu; nó cũng không chỉ là những âm thanh của thiên nhiên, muông thú đáp lời cô gái…Mà nghe như, nó còn là ảo ảnh của “ đường xưa lắt léo/ ký ức mỏi mòn” trong trái tim người con gái đang ngóng đợi tin anh.
Và thế rồi. Năm lại nối năm. Cô gái thủy chung vẫn cứ mãi : nhớ Anh/ nhớ Anh/ Nhớ Anh biết mấy. Trong ngày lễ giữa” muôn sắc màu lộng lẫy” của cờ hoa của tiếng cười và lời ca mừng ngày toàn thắng, thì :” Em vẫn ngóng chờ Đoá Hoa Anh Hư Vô!”. Em vẫn miệt mài đi tìm Anh, theo câu hát Lý thương nhau đau đáu nỗi niềm:
Em ra vườn đào anh sang trồng mía.
Em lên rừng quế anh lại đến nương dâu.
Em đi tìm Anh… Anh ở phương nào?…
Câu hát thương nhau…thương nhau và đớn đau biết mấy. Câu hát “ xui nắng chiều ngẩn ngơ”!!!
Bài thơ khép lại với hình ảnh “ nắng chiều ngẩn ngơ”. Nắng chiều ngẩn ngơ, hay lòng người thẫn thờ xót thương cho biết bao người lính đi mãi không về ?

Cảm ơn nhà thơ Bùi Trường- Hạt Cát Diệu Sinh về một bài thơ giàu xúc cảm. Bài thơ viết trong những ngày Tháng Tư lịch sử này như một lời sẻ chia, thương cảm trước những đớn đau mất mát, như một nén tâm hương dâng lên hương hồn của những anh hùng liệt sỹ nhất là với những người vẫn còn nằm lại nơi nào đó trên chiến trường xưa.

NGUYỄN TRẦN