Thấm thoắt đã 15 năm, ngày tháng này của năm 2005 chúng tôi đi khảo sát địa điểm nơi tổ chức Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ Nhất. Cuộc khảo sát và thực hiện công việc ngày ấy có mặt của cố Trưởng ban Tuyên giáo Huyện uỷ Vũ Xuân Tòng, cùng cơ quan tham mưu là ngành Văn hoá- Thể thao huyện, đại diện Đảng uỷ, UBND xã Kiên Lao mà người “đứng mũi, chịu sào” là Phó chủ tịch UBND xã Lý Hồng Xoan (lúc đó vừa được nhậm chức) cùng đi xác định vị trí và quyết định xây bia ghi dấu Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Lục Ngạn. Thời gian thi công gấp rút chỉ trong 8 ngày, khởi công ngày 11 tháng 5 năm 2005, khánh thành 19 tháng 5 năm 2005” đúng vào ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lễ cắt băng khánh thành Bia ngày 18/8/2015.

Các đại biểu dự khánh thành Bia năm 2015.

Cách trung tâm huyện lỵ hơn 10km, từ thị trấn Chũ đi hồ Khuôn Thần 9km, tới chân đập Khuôn Thần, men theo sườn đồi thoai thoải, quanh co với nhiều con dốc, vào tới làng Khuôn Thần hiện nay chừng 4km nữa bằng phương tiện xe ô tô hoặc xe máy, sau đó đi bộ ngược theo khe suối, lối mòn đường rừng vào Lán Cháy chừng 1km nữa. Lán Cháy, tên địa danh một xóm hẻo lánh nhất của làng Khuôn Thần xã Kiên Lao, heo hút chỉ dăm nóc nhà. Nơi đây, diễn ra sự kiện mang dấu ấn lịch sử quan trọng: Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ Nhất, nơi đã dựng bia ghi lại địa điểm lịch sử mà trong cuốn Lịch sử Đảng bộ huyện Lục Ngạn (xuất bản năm 1998 và tái bản năm 2010) đã ghi về một địa danh “Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ Nhất tại Khuôn Thần”.

Đ/c La Văn Nam, Phó bí thư huyện ủy Lục Ngạn trồng cây lưu niệm tại Bia.

Thăm lại Bia cũ để nâng cấp năm 2015.

Bia ghi dấu lịch sử tại Lán Cháy với dòng chữ: “Nơi đây, Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ nhất, tháng 5 năm 1951”. Phía sau với dòng chữ: “Công trình chào mừng Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXII. Thời điểm đó, với kinh phí xây dựng hơn 17 triệu đồng, vấn đề ở đây không chỉ là kinh phí để xây dựng, công trình cũng không lớn, mà đó là ý nghĩa chính trị, khánh thành đúng vào ngày sinh nhật Bác Hồ và chào mừng Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXII. Đó là ý chí quyết tâm và trách nhiệm với công việc, từ việc vận chuyển vật liệu xây dựng và tìm thợ thi công công trình mới là việc khó. Tất cả là thủ công, từ vận chuyển vật liệu, tới thi công đều bằng sức người; sắt, thép, cát, đá, sỏi và thi công nơi địa hình xa xôi, không có phương tiện xe cộ vận chuyển, không có điện để thực hiện các công việc thi công khi cần thiết. Cả khối bia cao 3m x 3m, dày 25cm (không tính móng và chân đế của công trình), hàng lan can và cột bảo vệ xung quanh đều bằng bê tông đúc tại chỗ. Gọi là Bia, bởi chỉ là mốc địa điểm để ghi lại dấu ấn chứ không phải xây dựng nhà bia lưu niệm như hiện nay nhiều địa phương đã và đang tiến hành. Những người thực hiện ý tưởng này với mục đích: ghi lại địa danh lịch sử, sau này có điều kiện nâng cấp, hoàn chỉnh sẽ là nơi để thăm quan cho các tour du lịch sinh thái Khuôn Thần đang tiến hành, kết hợp với du lịch tâm linh của huyện. Đồng thời nhắc nhở các thế hệ con cháu ghi nhớ và biết ơn công lao của các tiền bối trong cuộc kháng chiến, kiến quốc trên mảnh đất Kiên Lao anh hùng, nơi “An toàn khu” của Lục Ngạn trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Vẫn biết rằng: thành công là cả sức mạnh của tập thể, nhưng vai trò cá nhân cũng hết sức quan trọng trong mọi công việc mà thực tế đã chứng minh.

Trở lại Lán Cháy hôm nay, Bia ghi dấu được nâng cấp; thiết kế vẫn đổ bê tông nhưng ốp đá xẻ với đề xuất của trưởng ban Tuyên Giáo Huyện uỷ Lê Xuân Thắng, nhân dịp chuẩn bị cho Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXIV. Đơn vị thực hiện là sự xung phong của lực lượng tuổi trẻ, Huyện đoàn Lục Ngạn đứng ra nhận trách nhiệm và vận động thanh niên thi công. Công trình nâng cấp được tiến hành và hoàn thành trước ngày Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXIV tháng 8 năm 2015.
Sau 24 nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn, Lán Cháy vẹn nguyên với mảnh đất kiên cường và con người Lục Ngạn qua công trình này, để mọi người biết và hiểu rõ hơn về một địa danh lịch sử không còn xa lạ với mình. Để thắp sáng thêm niềm tin, để người Lán Cháy của Khuôn Thần gần lại và rạng rỡ hơn. Và hôm nay, chuẩn bị cho Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXV, (nhiệm kỳ 2020-2025) chúng ta cùng hy vọng vào thế hệ trẻ Lục Ngạn, hy vọng vào một công trình mang ý nghĩa lịch sử – văn hoá mãi trường tồn với sự tiến triển, đi lên vững chắc của Lục Ngạn bằng nghị quyết của Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXV và những kỳ tiếp theo.
Trở lại Lán Cháy, đọc lại lịch sử Đảng bộ Lục Ngạn, quá khứ đã dần trôi, rồi tất cả cũng sẽ là quá khứ, nhưng “quá khứ được tôn trọng, thì hiện tại càng được tôn vinh”.
Bá Đạt.

Hội NCT huyện Lục Ngạn.BG