Lục Ngạn là huyện miền núi của tỉnh Bắc Giang,; là vùng có tập đoàn cây ăn quả nổi tiếng của cả nước. Nhưng còn một Lục Ngạn nữa là “Huyện Anh hùng LLVTND”, một vùng đất “Địa linh, Nhân kiệt” giàu truyền thống và bản sắc văn hóa, là một trong những “Huyện điểm Văn hoá” cùng với 6 huyện khác của các tỉnh trong cả nước đã được Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch lựa chọn, quyết định cùng xây dựng. Và còn thiếu hẳn một tiêu chí quan trọng, đó là “Nhà bảo tàng”. Việc phát triển văn hóa cũng không kém phần quan trọng mà còn phải phát triển song song, bắt nhịp với phát triển kinh tế như tinh thần nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 9 (khóa XI) về “Xây dựng văn hóa con người Việt Nam gắn với việc phát triển bền vững của đất nước”.

Thủ tướng Phạm Văn Đồng về thăm Tân Mộc, quê hương anh hùng lao động Lý Lỏi Sáng ngày mồng 1 Tết Nhâm Tuất 1982.

Những năm qua, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong huyện đã nỗ lực không ngừng, phấn đấu để đạt các tiêu chí mà đề án xây dựng huyện điểm đã đề ra. Tuy nhiên, huyện còn bộn bề nhiều công việc vô cùng quan trọng khác, cũng rất cấp thiết. Song, những công việc nêu ra đây (như một lời thỉnh cầu, chứ không chỉ là một bài viết để mà viết). Thiết nghĩ, cũng không nên chậm trễ, vì đã được bàn thảo trong nhiều năm qua, rất cần phải có định hướng, chủ trương thực hiện kịp thời; trong nhiều công việc về bảo tồn di sản văn hoá vật thể và phi vật thể mà Lục Ngạn đã làm được khá nhiều trong những năm qua thì một việc cần phải được tiến hành cần kíp, đó là “Nhà bảo tàng truyền thống” và cuốn “Địa chí Lục Ngạn” của huyện. Vừa rất cần cho “Một địa chỉ Văn hoá” một “Địa chỉ kinh tế” là Lục Ngạn, vừa đáp ứng thời điểm, bởi những công việc này, càng để lâu sẽ không còn nhân chứng, những di vật ngày càng mai một…

Lễ đón nhận danh hiệu “Anh hùng LLVTND huyện Lục Ngạn.

Các Đại biểu bên Bia ghi dấu Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ Nhất.

Trước tiên, xin nói về cuốn “Địa chí Lục Ngạn”: Để hướng tới tương lai, ta càng phải nhìn lại quá khứ (mọi cái có thể mất đi, nhưng khi đã vào sách thì tồn tại mãi) địa chí là ấn phẩm văn hoá, là di sản văn hoá phi vật thể, giúp cho việc tìm hiểu, nghiên cứu cả hiện tại và tương lai, hiểu biết một quá trình lịch sử, diện mạo, sức sáng tạo của cộng đồng các dân tộc anh em, một “gia tài văn hoá” về các mặt: địa lý, lịch sử, kinh tế, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật, phong tục, tập quán… của cộng đồng dân cư trên quê hương Lục Ngạn. Cung cấp đầy đủ cho mọi người nguồn tư liệu xác đáng và quý giá để các nhà nghiên cứu khoa học, các nhà hoạt động chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục, những người có nhu cầu tham khảo, tìm hiểu, nghiên cứu, hoạch định các công trình xây dựng, phát triển của từng ngành, trên tất cả các lĩnh vực đều có cơ sở phát huy, phát triển v.v.

Về công tác bảo tồn truyền thống rất cần phải xây dựng “Nhà bảo tàng” của huyện. Những hiện vật mang dấu ấn oanh liệt của nhân dân các dân tộc trong các cuộc kháng chiến, trong sinh hoạt, lao động sản xuất và đời sống của các dân tộc trong huyện đã làm nên một Lục Ngạn có 5 đơn vị “Anh hùng LLVTND”, có 5 cá nhân được phong tặng danh hiệu anh hùng trên các mặt. Có nhà bảo tàng để tập hợp, sưu tầm, trưng bày các “hiện vật biết nói” về một quá trình chiến đấu, sản xuất, sáng tạo văn hoá- nghệ thuật và dựng xây quê hương. Những địa danh, dấu tích anh hùng phải được dựng bia, hoặc nhà bia, hoặc biển thông báo: Núi Ba Hòn (xã Cấm Sơn); Chiến khu Hồng Quảng và nơi trận địa bắn rơi máy bay Mỹ của trung đội dân quân (xã Tân Mộc); Nam Điện chống càn (xã Nam Dương); “An toàn khu” của Lục Ngạn và nơi đại tướng Võ Nguyên Giáp về thăm (xã Kiên Lao); Nơi bắt sống nhiều giắc lái Mỹ (xã Sơn Hải)…xây dựng phòng truyền thống của các xã về những sự kiện lịch sử đó. Vừa giáo dục truyền thống cho thế hệ sau, vừa là điểm tham quan du lịch cho du khách trong tương lai.

Thời gian thì còn dài, nhưng thời điểm để thực thi thì có hạn. Những tài liệu, người lưu trữ vật dụng ngày càng mai một, những người còn biết ngày càng ít đi, khoảng trống ấy ngày càng lớn dần. Chúng ta đang và cần có nhiều dự án, đề án, mà dự án nào cũng cần; nhưng việc đầu tư cho cuốn địa chí và nhà bảo tàng cũng không phải là quá khả năng. Một ngày không xa nữa “mặt trời khuất núi” khi chúng ta nghĩ tới và thực hiện thì đã muộn. Những nhân chứng lịch sử của chống càn Nam Điện, của Ba Hòn, của dân quân bắn máy bay, bắt sống giặc lái Mỹ; những Giáp Văn Kỷ, Nông Thị Bướm, Nông Quang Đạm, Diệp Văn Đạo, Nguyễn An, Lâm Quốc Ấn, Diệp An…hiện vẫn là “những thư tịch sống” để giúp chúng ta cùng thực hiện các công việc trên. Và công việc này ngành văn hóa phải đi sát, tham mưu vì không phải “chuyện bao đồng”… và cần có trong nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXV (nhiệm kỳ 2020-2025).

Bá Đạt.
Hội NCT huyện Lục Ngạn, BG