Đình Ngọ Xá, xã Châu Minh là công trình tín ngưỡng của nhân dân địa phương được xây dựng để thờ Thành Hoàng làng – Đức Thánh Tam Giang. Đức Thánh Tam Giang là danh xưng mà người dân Việt Nam tôn vinh chung hai vị tướng Trương Hống và Trương Hát đã có công lao giúp Triệu Quang Phục chống giặc Lương thắng lợi vào năm Canh Ngọ (năm 550). Tương truyền khi hiển Thánh các ngài còn âm phù: Năm Tân Tỵ – 981 giúp Lê Đại Hành đánh tan giặc Tống, năm Đinh Tỵ -1077 giúp Lý Thường Kiệt đại thắng giặc Tống tại ngã ba Xà, sông Như Nguyêt. Các Ngài là bậc tướng trí dũng song toàn ”Sinh vi dũng Tướng, tử vi minh Thần” và đúng như đôi câu đối tạc vào trụ chính của cổng đá đình làng:
“ Sinh tác tướng hồ, thư ký anh hùng Lương tặc phá
Tử vi Thần giã, thi hồn hào kiệt Tống quân kinh”
( lúc sống làm tướng phá tan giặc Lương, sử sách còn ghi; lúc chết hóa thần hồn thơ làm giặc Tống phải kinh sợ mà tan ).
Đình làng Ngọ Xá hiện còn lưu giữ chín đạo sắc phong, hai bia đá và nhiều hiện vật cổ.
Sắc phong đầu tiên từ năm Cảnh Hưng thứ 28 ( 1767 ) bia đá đầu tiên được khắc ghi vào năm Cảnh Hưng thứ 30 ( 1769) – Như vậy đình làng Ngọ Xá đã có từ lâu đời và đã qua ba lần chuyển đổi vị trí. Trải qua năm tháng, ngôi đình đã bị xuống cấp nghiêm trọng,với quyết tâm và đồng lòng của nhân dân trong làng, năm Đinh Dậu ( 2017 ) ,tòa Đại đình bằng gỗ lim, tòa Tiền tế bằng gỗ xoan, các bậc thềm, cột đồng trụ bằng đá xanh và các công trình phụ trợ đã hoàn thành. Trong tòa Đại đình các bức hoành phi, sập thờ, hương án, cửa võng, và các đồ thờ cúng khác đều được nhân dân cung tiến.
Năm Mậu Tuất 2018, nhân dân lại vừa hoàn thành công trình Nghi môn ( cổng đình ) bằng đá xanh do các nghệ nhân của làng nghề đá Ninh Vân – Ninh Bình thực hiện. Điều mà mỗi người dân Ngọ Xá đều rất tự hào là toàn bộ kinh phí xây dựng, tôn tạo các hạng mục công trình là hơn 4 tỷ đồng đều do nhân dân tự nguyện đóng góp và công đức. Hàng năm cứ đến ngày 12 tháng 9 âm lịch là ngày lệ làng, năm nay cũng vậy, nhưng trong lòng người Ngọ Xá tràn ngập niềm vui vì vừa hoàn thành toàn bộ công việc tôn tạo ngôi đình là nơi thờ Thành Hoàng làng. Từ ngày 11 tháng 9 cửa Đình đã mở, hàng trăm mâm lễ vật của các Hội đồng niên, của các gia đình, của Làng đã kính dâng lên Thành Hoàng làng để cầu cho mưa thuận gió hòa, cầu cho nhân khang, vật thịnh. Tháng 9 cuối thu, những cánh đồng làng Ngọ Xá, những cánh đồng xã Châu Minh đã bát ngát mầu vàng của lúa, màu của sự ấm no, hạnh phúc. Đình làng được tôn tạo, màu vàng của lúa và những con đường đã và đang được nâng cấp như tiếp thêm sinh lực và ý chí cho người Ngọ Xá hăng hái phấn đấu hoàn thành các mục tiêu trên hành trình xây dựng nông thôn mới.

Một số hình ảnh:

Tòa tiền tế

Dâng Lễ Thánh – ngày 11 thắng 9- Mậu Tuất ( 2018)

Ảnh đầu trang : Đình làng Ngọ Xá- Châu Minh.

NGUYỄN ĐÌNH KIM