MÙA THU ĐẾN

( Viết cho ngày khai trường)

Thu đã đến na tròn căng mắt
Thị chín vàng cô Tấm bước ra
Trời thu lộng diều vi vu sáo
Gió thu vờn lá rụng lao xao

Thu đã đến, kìa thu đang đến
Mùa khai trường, áo lụa bay bay
Mùa hoa cúc vàng tươi trong nắng
Rộn sân trường tay nắm bàn tay

Ồ nhanh quá, mấy mươi thu vội vã
Trải cuộc đời khi mái tóc còn xanh
Thu lại về đong đầy đáy mắt
Lớp lớp học trò, dệt thắm ước mơ xanh

Mùa thu đi, dài theo năm tháng
Cây sân trường nảy lộc đơm hoa
Những chuyến tàu hối hả rời ga
Mang niềm vui…Bao miền xa mới lạ !

5/9/2012

Bài thơ này được anh Chu Quang Hiển viết vào ngày 5/9/2012 với một dòng đề tựa :” viết cho ngày khai trường “. Đến hôm nay, bài thơ sắp tròn 4 tuổi. Đọc và ngẫm ngợi, người đọc hẳn sẽ thấy đôi điều thú vị ẩn chứa trong bài thơ viết cho ngày khai trường này của anh.
”Mùa Thu đến” là nhan đề bài thơ của Chu Quang Hiển. Đó là một đề tài quá quen thuộc trong thi ca. Đã có biết bao nhiêu cây bút lừng danh , không chỉ của Việt Nam đã viết về Mùa Thu một cách thật là vi diệu. Chọn đề tài này, chắc anh Chu Quang Hiển cũng chẳng dám để so mình với biết bao thi nhân kiệt xuất ấy mà cốt yếu là để nói về một mùa thu riêng biệt: mùa khai trường rộn ràng trên đất nước Việt Nam. Mà có lẽ cũng bởi thế chăng mà hình bóng Mùa thu trong thơ anh thật lạ :

Thu đã đến na tròn căng mắt
Thị chín vàng cô Tấm bước ra
Trời thu lộng diều vi vu sáo
Gió thu vờn lá rụng lao xao
Cái mới lạ khi viết về mùa thu của Chu Quang Hiển chính là cái cách anh nhân hóa những trái na đang ngỡ ngàng “ tròn căng mắt “ đón thu sang, những quả thị thơm lừng đưa Cô Tấm bước ra đời thực . Và giữa thinh không cao rộng, có tiếng sáo diều vi vu bay bổng còn trong vườn thu, gió bay vờn, đùa giỡn khiến lá thu xào xạc rơi rơi. Khổ thơ giàu chất tạo hình lại có cả âm thanh của diều ,của gió của cây, có hương thơm của thị, có bóng dáng của cổ tích, ca dao đã gợi mở trước mắt người đọc một không gian của chốn làng quê đang độ sang thu thật là bình yên và vô cùng quyến rũ. Để rồi, bắt đầu từ cái khoảng không gian, thời gian ấy, tác giả đã dẫn dụ người đọc đến với khung cảnh chính và nhân vật chính mà mình cần nói :

Thu đã đến, kìa thu đang đến
Mùa khai trường, áo lụa bay bay
Mùa hoa cúc vàng tươi trong nắng
Rộn sân trường tay nắm bàn tay

Nhân vật trữ tình trong bài thơ đã bắt đầu xuất hiện. Người ấy bâng khuâng, ngỡ ngàng chợt nhận ra là Thu đang đến. Lẽ thường tình là Hè qua, Thu đến chẳng bao giờ báo trước và cũng chẳng mấy ai biết chắc đến và đi vào khoảnh khắc nào. Nhưng bởi tiếng trống trường nổi nhịp, bởi những tà áo lụa bay bay, bởi rộn ràng tay nắm bàn tay trên sân trường thắm vàng hoa cúc …Tất cả đã hợp thành một tín hiệu thật rõ ràng, báo rằng Mùa Thu đã đến. Những tín hiệu đó đã ùa vào lòng nhân vật, đã gợi khơi bao ký ức , đã làm con tim của nhân vật rung lên mạnh mẽ :

Ồ nhanh quá, mấy mươi thu vội vã
Trải cuộc đời khi mái tóc còn xanh
Thu lại về đong đầy đáy mắt
Lớp lớp học trò, dệt thắm ước mơ xanh

Đến đây thì người đọc đã thấy nhân vật ấy là ai và cảm thấy lòng mình càng thêm xao động. Bài thơ khắc họa nỗi niềm xúc động của một nhà giáo đã có “ mấy mươi thu” gắn bó với sự nghiệp trồng người. Thời gian như vó câu qua cửa. Nhanh quá. Thu đến và đi vội vã. Người thầy đã nhận ra Mùa thu của cuộc đời mình đang đến. Thầy bâng khuâng nhớ đến lớp lớp học trò cùng với những ước mơ xanh ! Nhớ thế, bâng khuâng thế, và người thầy lại mừng vui khi thấy cây trên sân trường đã đơm hoa kết trái, thấy những chuyến tàu mang ước mơ của học trò vẫn đều đặn rời ga đến những miền xa mới lạ :
Mùa thu đi, dài theo năm tháng
Cây sân trường nảy lộc đơm hoa
Những chuyến tàu hối hả rời ga
Mang niềm vui…Bao miền xa mới lạ !

Đoạn kết của bài thơ có nhiều hình ảnh ẩn dụ chứa đựng những hàm ý sâu sa. Người thầy như kẻ trồng cây, như bác lái tàu cần mẫn. Người trồng cây nào chẳng vui mừng khi thấy cây mình trồng nảy lộc đơm hoa. Bác lái tàu nào chẳng vui khi thấy mình đã đưa được biết bao hành khách thân yêu đến những miền xa mới lạ.
Bài thơ kết thúc với hình ảnh người Thầy đang đếm thu đi, đang mừng vui khi thấy cây trên sân trường đang đơm hoa nảy lộc . Và sau cùng là hình ảnh của những chuyến tàu cuộc đời đang hối hả rời ga . Những chuyến tàu ấy mang biết bao ước mơ và hy vọng của lớp lớp học trò thầy đang tiến về phía trước. Và Thầy đang dõi mắt theo , khi Mùa Thu của Thầy đang đến !

TRẦN THANH