Công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá các dân tộc thiểu số ở Lục Ngạn

 Lục Ngạn là một huyện miền núi, nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Bắc Giang, có diện tích tự nhiên 1.017,28km2; với 8 dân tộc anh em: Kinh, Nùng, Tày, Sán Dìu, Sán Chí, Cao Lan, Hoa và Dao; dân tộc thiểu số chiếm 49%; được phân bố khá đều ở 29 xã và một thị trấn (có 12 xã vùng cao). Huyện không chỉ có tiềm năng kinh tế phát triển, mà còn có bề dầy về truyền thống văn hoá các dân tộc. Trong đó, nổi bật là công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá các dân tộc thiểu số. Có thể khẳng định rằng: Huyện Lục Ngạn đã và đang là huyện làm tốt công tác này trước khi có nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 5 (khoá VIII) ở khắp các xã trong huyện, được phát triển cả bề rộng và chiều sâu, góp phần to lớn vào việc thực hiện thành công đề án “Xây dựng huyện điểmVăn hoá miền núi Lục Ngạn giai đoạn 2002-2012” và thực hiện thắng lợi nghị quyết của Đảng về công tác này trong các mặt hoạt động.
 
Về bảo tồn, phát huy các di tích lịch sử văn hoá: tính đến hết năm 2012, toàn huyện có 41 di tích được xếp hạng, trong đó có 01 di tích lịch sử cấp Quốc gia. Trong năm 2013 sẽ tiến hành làm hồ sơ công nhận thêm 03 di tích nữa. Hiện, các di tích trên địa bàn đều được trùng tu, tôn tạo, điển hình như: Đền, chùa Hả (xã Hồng Giang); đền, chùa Khánh Vân (thị trấn Chũ); chùa Am Vãi (xã Nam Dương); đình, chùa Nội Bàng (xã Trù Hựu); đình, chùa Biển Động (xã Biển Động)…
 
Về lễ hội, việc cưới, việc tang: duy trì, chỉ đạo và tổ chức tốt 42 lễ hội truyền thống cấp xã, 01 lễ hội cấp huyện; ngoài ra, hiện có 15 xã tổ chức tốt Ngày hội Văn hoá-Thể thao, tiêu biểu như các xã: Tân Sơn, Tân Hoa, Biên Sơn, Kim Sơn, Phong Vân, Kiên Lao, Đèo Gia…Các lễ cưới hỏi truyền thống, kết hợp với hiện đại được tổ chức tại các xã: lễ cưới dân tộc Sán Dìu (xã Giáp Sơn); dân tộc Nùng và Sán Chí (xã Kiên Lao). Việc tang đã tổ chức tốt theo nghị quyết và hướng dẫn 998 của HĐND tỉnh; không còn hủ tục lạc hậu.
 
Về bảo tồn, phát huy, phát triển dân ca các dân tộc thiểu số: Từ mùa xuân năm 1996, phòng Văn hoá- Thông tin huyện đã tham mưu cho Huyện và tổ chức “Hội hát dân ca các dân tộc Lục Ngạn” tại khu du lịch sinh thái Khuôn Thần, nơi có không gian lý tưởng cho hát dân ca các dân tộc. Các hoạt động cắm trại, các trò chơi dân gian được tái hiện cùng các câu hát dân ca dặt dìu. Sau 2 năm tổ chức tại Khuôn Thần đã làm sống lại không khí hát dân ca, thu hút nhiều dân tộc tham gia và được dư luận đánh giá cao. Từ mùa Xuân năm 1998, Sở Văn hoá- Thể thao và Du lịch đã phối hợp với UBND huyện Lục Ngạn tổ chức với quy mô toàn tỉnh tại Sân vận động trung tâm huyện lỵ Lục Ngạn. Từ đó cho tới nay, năm nào Huyện cũng tổ chức với hình thức, quy mô ngày càng mở rộng, “ cánh diều dân ca” lại được “luồng gió mới” đẩy lên cao đó là Nghị quyết Trung ương Đảng lần thứ 5 (khoá VIII) về “ Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.
 
Từ những thành công ban đầu, đã hình thành các CLB hát dân ca của các dân tộc từ thôn bản để phục hồi, phát huy, truyền dạy cho lớp trẻ đều được thể hiện, giao lưu trong các ngày lễ, Tết, ngày hội của địa phương. Các trang phục dân tộc cũng được may mới, các món ẩm thực dân tộc được phát huy để thi, trình diễn trong ngày lễ hội, trong lễ cưới, hỏi đã trở thành phong trào được nhân dân đồng tình, hưởng ứng.
 
Đến nay, huyện đã thành lập được 22 CLB hát dân ca ở các xã:  Quý Sơn, Giáp Sơn, Nam Dương, Thanh Hải, Hồng Giang, Biên Sơn. Biển Động, Tân Hoa, Tân Sơn, Tân Mộc, Hộ Đáp, Kim Sơn, Kiên Lao, Đèo Gia, Phượng Sơn, Nghĩa Hồ và Phong Vân; đại diện cho 5 dân tộc: Sán Dìu, Nùng, Sán Chí. Cao Lan và Tày ( CLB hát dân ca dân ca Sán Dìu có 10, Nùng có 9, Tày có 1 và hát dân ca Sán Chí có 1, dân ca Cao Lan có 1); số lượng CLB nhiều nhất là xã Giáp Sơn, có cả hai loại hình hát dân ca là Sán Dìu và dân ca Nùng; Xã Quý Sơn có dân ca Sán Dìu và dân ca Tày. Ba năm gần đây, huyện đã tổ chức “Giao lưu hát dân ca các dân tộc” cho các CLB trong huyện tại các xã: Quý Sơn 2011, Giáp Sơn 2012 và năm 2013 tại Kiên Lao. “Ngày hội Văn hoá- Thể thao các dân tộc” được mở tại trung tâm huyện lỵ Lục Ngạn, là một trong 4 hội lớn của tỉnh Bắc Giang, mang đậm sắc mầu dân tộc, đem lại hiệu quả xã hội cao và nghiêm túc trong hoạt động lễ hội.
 
 Nét mớí của Ngày hội những năm gần đây có tổ chức hát Quan họ trên hồ Thanh Niên, trương bày sinh vật cảnh, trình diễn thư pháp của CLB thư pháp Lục Ngạn, trưng bày và bán các sản phẩm văn hoá ẩm thực: mật ong, vải thiều khô, mỳ Chũ, Rượu Kiên Thành…thi văn hoá ẩm thực, thi bày cỗ truyền thống của mỗi xã làm một mâm cỗ cổ truyền. Các hoạt động Văn hoá, thể thao, thi cắm trại, thi các trò chơi dân gian, đu , chọi gà, kéo co, đẩy gậy, ném còn, bịt mắt đập niêu… và các môn thi đấu thể thao diễn ra sôi nổi. Đặc biệt là 2 sân khấu thi văn nghệ ca, múa, nhạc tổng hợp và thi hát đối đáp dân tộc của 21 CLB hát dân ca dân tộc trong huyện, thi trình diễn trang phục dân tộc được chuẩn bị kỹ lưỡng. Các tỉnh bạn tham gia giao lưu: Từ cồng chiêng Hoà Bình, các vũ điệu xoè Thái Sơn La, các làn điệu dân ca, dân vũ của Lạng Sơn, đến  câu ví dặm của Nghệ An…các CLB hát dân ca các dân tộc của các tỉnh: Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Lạng Sơn… cũng tự kết nối , giao lưu với các CLB của Lục Ngạn và cùng nhau về Ngày hội của Lục Ngạn. Đặc biệt, các ngày hội của các xã và của huyện những năm gần đây đã tự hát theo nhóm sở thích, từng gốc cây, vạt cỏ cùng quện vào câu hát tự lúc nào, phong cách ấy đã trở về, trở lại sau những năm “hát mồi” trên sân khấu. 
 
 Công tác phát huy và phát triển các loại hình văn hoá phi vật thể được coi trọng, việc sưu tầm, in ấn các ấn phẩm văn hoá: Dân ca Sán Chí, dân ca Cao Lan, dân ca Sán Dìu; Tập sách “Truyền thống Văn hoá-Thông tin huyện Lục Ngạn”; các tập ca khúc, các đĩa VCD hát về quê hương Lục Ngạn được in ấn, phát hành tới các cơ sở. Từ năm 2001 đến nay, phòng Văn hoá Thông tin phối hợp với các CLB tổ chức các lớp hát dân ca các dân tộc và truyền dạy chữ Hán-Nôm cho dân tộc Nùng ở Tân Sơn, Biên Sơn; cho dân tộc Sán Dìu ở các xã, Quý Sơn, Giáp Sơn…Mỗi CLB hát dân ca ra đời được huyện hỗ trợ 3 triệu đồng để may sắm trang phục dân tộc. Công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc được phát triển hài hoà, gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH”. Các hội thi, hội diễn đều có nội dung, chủ đề về bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, gắn với nội dung các cuộc thi, góp phần tích cực, tạo đà cho việc thúc đẩy kinh tế xã hội của Huyện. Chính có những nỗ lực như vậy, năm 2012, dân các Sán Chí (xã Kiên Lao) và dân ca Cao Lan (xã Đèo Gia) đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du Lịch công nhận là di sản văn hoá Phi vật thể cấp Quốc gia.
 
 Tuy vậy, Lục Ngạn cũng rất cần được sự cổ vũ, tạo nhiều điều kiện của lãnh đạo các cấp, các ban, ngành của Trung ương, của Tỉnh, mà trực tiếp là sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Bắc Giang, quan tâm hơn nữa về mọi mặt để góp phần đẩy mạnh các mặt kinh tế-xã hội của huyện; thúc đẩy mạnh mẽ phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”, xây dựng “Nông thôn mới” và hoàn thành đề án, chương trình “ Xây dựng Huyện điểm Văn hoá miền núi Lục Ngạn giai đoạn 2012-2015” và những năm tiếp theo. 
 
                                                                                
Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang Lại Thanh Sơn trao chứng nhận di sản văn hoá phi vật thể cấp Quốc gia  cho dân ca Sán Chí  (xã Kiên Lao) và dân ca Cao Lan (xã Đèo Gia) tại Ngày hội Lục Ngạn 2013.
 
 
Đồng chí Nguyễn Thế Chính, Tỉnh uỷ viên, Giám đốc Sở VH-TT và DL tỉnh Bắc Giang  trao cờ lưu niệm cho các đơn vị tham gia giao lưu hát dân ca các CLB tại xã Kiên Lao.
 
Bá Đạt

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s