Chiều trong Nghĩa trang Dốc Lim

Một ngày đầu thu 2011, tôi nhận được cuộc điện thoại của nhà báo Phan Hữu Minh,  Giám đốc – Tổng Biên tập Đài PT-TH tỉnh Thái Nguyên nhờ mua giúp anh cuốn “Nhật ký Vũ Xuân”, trăm hay hai trăm cuốn càng tốt, cần lắm, lúc mới xuất bản anh có cả trăm cuốn mà hết veo rồi. Vậy là từ “duyên cớ” đó, chúng tôi có chuyến hành hương lên Thái Nguyên, mang theo “Nhật ký Vũ Xuân” cho anh, rồi có những phút giây linh thiêng ở Nghĩa trang Dốc Lim nơi liệt sĩ Vũ Xuân an nghỉ…
 
 
 
Đoàn công tác trước ngôi mộ liệt sỹ Vũ Xuân ở Nghĩa trang Dốc Lim
 
Tôi thân nhà báo Phan Hữu Minh từ lúc còn công tác trên Quân khu 1. Anh là một nhà báo mà theo nhận xét của nhiều người là rất tâm huyết, năng động mà chín chắn, bộc trực mà sâu sắc. Hồi đang làm Tổng Biên tập Báo Thái Nguyên, khi cuốn “Nhật ký Vũ Xuân” được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành, anh Minh đã dành hẳn một phần đáng kể và rất trang trọng trong mỗi số báo liên tục giới thiệu nội dung của cuốn nhật ký để bạn đọc tỉnh nhà cùng đọc và tự hào về người con ưu tú của đất Chè đã cống hiến và hy sinh quên mình vì Tổ quốc. Chưa hết, khi Báo Thái Nguyên có trang điện tử, từ “gợi ý” trong phần phụ lục “Lần theo trang nhật ký” của Đại tá nhà văn Nguyễn Tiến Hải (người tham gia tổ chức bản thảo, biên tập cuốn nhật ký này) in ở cuối sách đã khiến cho nhà báo Phan Hữu Minh trăn trở đề tài lần theo trang nhật ký của người liệt sĩ để rồi suốt một thời gian cả năm trời, anh và đồng nghiệp đã bao lần vào Nam, ra Bắc, sang cả đất bạn Campuchia. Lao tâm khổ tứ, cuối cùng anh và đồng nghiệp đã lần lượt cho ra đời bộ phim phóng sự – tài liệu “Hành trình theo Nhật ký Vũ Xuân” gồm 8 tập, mỗi tập có thời lượng 20 phút: “Thái Nguyên đất Mẹ”, “Tiền tuyến gọi”, “Miền đất lửa”, “Phía tây Trường Sơn”, “Trên đất nước Ăng-co”, “Sóng nước Cửu Long nơi anh ngã xuống”, “Nghĩa tình người ở lại” và “Quê hương nghĩa nặng tình sâu”. Ngay những cái tên của từng tập đã phản ánh được hành trình của người chiến sĩ Giải phóng quân Vũ Xuân, cũng phản ánh được những dặm dài đầy vất vả, gian nan mà nhà báo Phan Hữu Minh và đồng nghiệp đã trải. Chắc hẳn họ đã phải đổ biết bao mồ hôi và cả những giọt nước mắt trong cuộc hành trình ấy. Thiên phóng sự tài liệu truyền hình “Hành trình theo Nhật ký Vũ Xuân” được phát đi phát lại nhiều lần trên VTV, gây tiếng vang lớn trong giới truyền thông và lay động con tim của hàng triệu người xem truyền hình. Và bây giờ, nhà báo Phan Hữu Minh đã ở cương vị Giám đốc Đài PT-TH Thái Nguyên, nhân dịp nhà văn Nguyễn Tiến Hải và đoàn cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân lên với Thái Nguyên lần này, anh lại có ý tưởng làm một cuộc “tọa đàm nho nhỏ” hay là một phóng sự – tài liệu mới về cuốn sách “Nhật ký Vũ Xuân”, bởi theo anh, viết và nói, làm báo in và làm truyền hình về liệt sĩ Vũ Xuân là đề tài chưa bao giờ cũ, và cũng chưa bao giờ cạn “vốn”…
 
 
Phóng viên Đài PT-TH Thái Nguyên thực hiện cảnh quay trên đỉnh Đèo De
 
Trời đã xế chiều. Nghĩa trang Dốc Lim nằm cách trung tâm thành phố Thái Nguyên không xa, trên một vùng đồi thoáng rộng, mênh mông những hàng bia mộ. Chuyến hành hương lên xứ Chè của cán bộ, nhân viên Nhà xuất bản Quân đội nhân dân lên đây vào ngày đẹp trời. Sau những ngày ngâu với những cơn mưa dai dẳng, trời lại tạnh ráo và nắng, gió thu tạo một cảm giác bình yên. Đại tá, nhà văn Nguyễn Tiến Hải dù đã nghỉ hưu, sức khỏe cũng không được tốt, nhưng vẫn cố gắng lắm, bởi anh là “nhân vật” chính trong kịch bản phóng sự mà nhà báo Phan Hữu Minh đã xác định nên anh cũng là “nhân vật trung tâm” của chuyến đi này. Anh lên đây, chính xác là lên nghĩa trang này nhiều lần, nhưng lần này anh vẫn không hết xúc động. Chúng tôi lặng lẽ, bồi hồi bước theo cái dáng mảnh khảnh của anh. Tuy đang bị cái lưng đau hành hạ nhưng anh vẫn bước đi phăm phăm dẫn mọi người đến ngôi mộ nằm phía bên phải đài liệt sĩ, tất cả mọi người rưng rưng nước mắt khi anh nghẹn giọng: “Anh Vũ Xuân nằm ở đây!”.  
 
Trong khói hương trầm lan tỏa, nhà văn Nguyễn Tiến Hải bùi ngùi kể lại về tấm gương chiến đấu, hy sinh anh dũng của liệt sĩ Vũ Xuân, những kỷ niệm về tiếp nhận bản thảo, biên tập và xuất bản cuốn nhật ký. Anh nhớ đến từng số liệu, chi tiết nhỏ. Giọng anh chợt hào sảng khi nhắc đến Tư Xuân (Vũ Xuân) – người chính trị viên tiểu đoàn mẫu mực, luôn sâu sát, gần gũi thân tình với đồng chí đồng đội, có tâm hồn lãng mạn cách mạng cao đẹp. Đặc biệt, trong cuốn nhật ký anh để lại, đã thể hiện bản lĩnh, ý chí của mình qua lời ghi chép: “Bàn giao nguyên vẹn giang sơn Việt Nam cho thế hệ tương lai là trách nhiệm của chúng mình, của thế hệ thanh niên đang sống và chiến đấu chống Mỹ này. Máu của chúng ta đã đổ nhiều rồi. Chúng ta không thể ngồi yên”. Hay trong lời cuối:“Tôi chỉ muốn một câu nói được vang lên bên tai thế hệ sau là: Đừng làm hoen ố máu của những người đi trước”. Rồi lại chợt ngưng lại, nghẹn lòng khi anh nói về sự hy sinh anh dũng của người chính trị viên ấy vào ngày 13-5-1974 khi Vũ Xuân trực tiếp chỉ huy trận đánh ở chiến trường miền Tây Nam Bộ. Anh kể tiếp về Đại tá Đỗ Hà Thái (nguyên cán bộ Cục Chính trị Quân khu 9), người đồng đội cùng chung chiến hào với Vũ Xuân thời đánh Mỹ, một tấm gương mẫu mực, thủy chung vì tình đồng đội, đã giữ gìn cuốn nhật ký suốt hơn ba chục năm, để cuối cùng đưa nó đến được với địa chỉ cần đến là Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, đem đến cho bạn đọc cả nước một sản phẩm văn hóa vô giá. Chính ông cũng đã một mình lặn lội cất bốc hài cốt của liệt sĩ Vũ Xuân rồi đưa về an táng tại Nghĩa trang Dốc Lim này. Và từ cuốn “Nhật ký Vũ Xuân”, đã có rất nhiều những cuộc giao lưu gặp mặt truyền thống diễn ra đầy ấn tượng, đặc biệt là phong trào đọc nhật ký và noi gương liệt sĩ Vũ Xuân đã không chỉ có ở tỉnh Thái Nguyên quê hương anh, mà ở rất nhiều đơn vị, địa phương trong toàn quân, toàn quốc…
 
Chiều dần buông khiến nghĩa trang thêm thâm u và tĩnh lặng. Tay cầm những nén hương thơm ngát, chúng tôi chia nhau tỏa đi đến từng hàng bia mộ, thắp cho những liệt sĩ đang an nghỉ cùng Vũ Xuân trong nghĩa trang. Ngoảnh lại nhìn, tôi vẫn thấy nhà văn Nguyễn Tiến Hải ngồi bên mộ liệt sĩ Vũ Xuân, có lẽ anh muốn dành thêm thời gian bên người chính trị viên mà anh thấy rất gần gũi, thân quen như thể đã từng được chung chiến hào, chung chặng đường hành quân với anh thời đánh Mỹ. Tôi nhìn khuôn mặt đầy xúc cảm của anh và cứ muốn lưu giữ mãi hình ảnh này trong chiều Nghĩa trang Dốc Lim… Và hình ảnh xúc động ấy đã đi vào trong bộ phim phóng sự – tài liệu “Trên đỉnh Đèo De” mà nhân vật chính là nhà văn Nguyễn Tiến Hải và nhà báo Phan Hữu Minh. Bộ phim này sau đó được phát trên sóng Đài PT-TH Thái Nguyên tiếp tục gây xúc động người xem bởi nhiều chi tiết hay, ấn tượng trong quá trình làm sách, làm phim về liệt sĩ Vũ Xuân lần đầu được các anh “bật mí”…
 
Nguyễn Hoàng Sáu

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s