Cử tri tham gia đóng góp vào dự thảo sửa đổi Hiến Pháp năm 1992

 Vừa qua trên các phương tiện thông tin đại chúng đã đăng tải rộng rãi DỰ THAO SỬA ĐỔI  HIẾN PHÁP năm 1992

            Dưới đây BBT Hiephoa.net xin đăng một trong số ý kiến qua tổng hợp từ một số kênh thông tin về “ đóng góp vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 để bạn đọc của HH.net tham khảo:

            “ Qua nghiên cứu các nội dung trong Hiến pháp sửa đổi, về cơ bản…. nhất trí với nội dung sửa đổi của Hiến pháp, với lý do: Trong Hiến pháp sửa đổi, những định hướng lớn và nguyên tắc cơ bản vẫn được tôn trọng bảo lưu, song một số nội dung cụ thể đã được chỉnh sửa, nâng cấp, hoàn thiện, phù hợp với tình hình hiện nay. chúng tôi có một số ý kiến tham gia như sau:

            1. Về tên gọi và lời nói đầu

– Đề nghị nên lấy tên gọi là Hiến pháp 2013 cho bản Hiến pháp lần này chứ không nên lấy tên Hiến pháp 1992 (sửa đổi 2013), vì đây là một bản Hiến pháp về cơ bản được xây dựng được bổ sung mới …… có 11 chương với 124 điều; theo đó đã giảm 1 chương và 23 điều, trong đó, giữ nguyên 12 điều, bổ sung, sửa đổi 101 điều, bổ sung 11 điều mới. Đồng thời cũng đánh dấu một chặng đường lịch sử từ khi dành độc lập, xây dựng Chủ nghĩa xã hôi và phát triển đất nước từ năm 1945 đến nay và được ghi nhận qua các bản Hiến pháp 1946, 1958, 1980 và 1992…

– Tại phần: Lời nói đầu

+ Đề nghị thay từ “chủ quyền nhân dân” bằng cụm từ “quyền làm chủ của nhân dân” để được câu: Thực hiện quyền làm chủ của nhân dân…( tại khổ thứ tư từ trên xuống của trang 1).

+ Đề nghị thêm từ “xã hội” vào khổ cuối của lời nói đầu để thành câu: …vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hộidân chủ, công bằng, văn minh.

2. Về bố cục của chương

Theo Dự thảo: Có các chương quy định về các cơ quan quan trọng như: Chương V: Quốc hội; Chương VI: Chủ tịch nước; Chương VII: Chính phủ, Chương VIII: Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân; Bố cục chưa hợp lý, chưa khoa học dù vẫn là các chức danh do Quốc hội bầu ra. Cụ thể: Điều 98 Chương VI: quy định trường hợp khuyết Chủ tịch nước, đó là “Khi Chủ tịch nước không làm việc được trong một thời gian dài thì Phó Chủ tịch quyền Chủ tịch” và “Trong trường hợp khuyết Chủ tịch nước thì Phó Chủ tịch quyền Chủ tịch cho đến khi Quốc hội bầu Chủ tịch mước mới”. Theo quan điểm chúng tôi, nếu theo kết cấu chung, sự tương xứng của các Chương, điều luật thì tại điều 106 (điều cuối cùng của Chương VII: Chính phủ) thay vì quy định như hiện nay nên có điều luật tương tự như Điều 98, đó là những trường hợp nào khuyết Thủ tướng.

– Đề nghị bổ sung thêm một điều vào chương VII: Chính phủ, cụ thể là:“Khi Thủ tướng Chính phủ không làm việc được trong một thời gian dài thì Phó Thủ tướng quyền Thủ tướng” và “Trong trường hợp khuyết Thủ tướng Chính phủ thì Phó Thủ tướng quyền Thủ tướng cho đến khi Quốc hội bầu Thủ tướng mước mới”

            3. Về một số nội dung quy định trong dự thảo sửa đổi Hiến pháp

Như chúng ta đã biết các bản Hiến pháp của Việt Nam từ Hiến pháp 1946 đến nay đều quy định tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, đây là một nguyên tắc lớn. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hơn là xác định hình thức để nhân dân thực hiện. Ví dụ, Hiến pháp 1992 quy định nhân dân thực hiện thông qua Quốc hội và HĐND, tức là thông qua cơ chế dân chủ đại diện. Trong điều 6 dự thảo sửa đổi đã bổ sung đầy đủ hơn, khẳng định nhân dân thực hiện quyền lực thông qua dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp với nhiều hình thức mới, không chỉ thông qua cơ quan quyền lực mà các cơ quan nhà nước khác cũng chịu trách nhiệm cho nhân dân thực hiện, đó là một sự thay đổi phù hợp với tình hình xã hội hiện nay.

3.1. Về Chương I: CHẾ ĐỘ CHÍNH TRỊ

1- Tại Điều 2: Đề nghị thay cụm từ “đội ngũ” thành cụm từ “tầng lớp”để thành câu:…nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức.

2- Tại Điều 3: Đề nghị thêm cụm từ “xã hội” để thành câu: thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh…

3- Tại khoản 2 Điều 4: Đề nghị thêm cụm từ “và trước pháp luật” để trở thành câu: Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân và trước pháp luật về những quyết định của mình.

4- Tại khoản 4 Điều 5: Đề nghị bỏ từ “Thiểu số”  để thành câu: Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để tất cả các dân tộc phát huy nội lực, hòa nhập vào sự phát triển chung của đất nước.

5- Đề nghị bổ sung thêm 1 điều ở Chương 1 “ chế độ chính trị” về tổ chức Hội Nông dân Việt Nam, vì trong dự thảo có Điều 9 nói về MTTQ Việt Nam, Điều 10 nói về tổ chức công đoàn (đại diện cho giai cấp công nhân), nhưng chưa có điều nào nói về Hội Nông dân (đại diện cho giai cấp nông dân).

6- Trọng trường hợp Quốc hội trưng cầu ý dân về những vấn đề trọng đại của quốc gia, vấn đề có liên quan, tác động sâu rộng đến cuộc sống cộng đồng, xã hội là rất cần thiết và bản thân nó đã nói lên tính dân chủ, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân. Tại điều 9, quy định về Mặt trân tổ quốc Việt Nam: Đề nghị bổ sung thêm 1 khoản vào trước khoản 3 trong dự thảo, cụ thể là: Mặt trận Tổ quốc là thành viên chủ chốt trong uỷ ban thực hiện trưng cầu dân ý.

7- Khoản 2 Điều 11 nên bổ sung cụm từ“bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời” sau cụm từ“toàn vẹn lãnh thổ”. Để nhấn mạnh, khảng định chủ quyền Quốc gia của chúng ta.

3.2. Về Chương II: QUYỀN CON NGƯỜI, QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CƠ BẢN CỦA CÔNG DÂN

1- Trong dự thảo, tại điều 21 (mới): quy định “Mọi người có quyền sống” Đề nghị gộp 2 điều 21 và điều 22 thành một điều. Khoản 1 quy định: “Mọi người có quyền sống”; khoản 2,3,4 là nội dung của khoản 1,2,3 điều 22 trong dự thảo.

2- Cũng tương tự như vậy, đề nghị gộp điều 30 với điều 29, vì nội dung 2 điều này đều thể hiện tính dân chủ của Đảng, Nhà nước, xã hội đối với công dân, không nên tách ra thành 2 điều riêng biệt như dự thảo.

3- Tại Điều 28: đề nghị bỏ cụm từ “và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên” để thành câu: Công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử, có quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND các cấp.

4- Khoản 2 Điều 31 nên thêm cụm từ “và cơ quan, tổ chức, cá nhân gây nên thiệt hại phải bồi thường cho người bị thiệt hại” sau cụm từ “phục hồi danh dự”.

5- Từ nội dung Điều 32 Dự thảo Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi, bổ sung Điều 72 Hiến pháp hiện hành), xin đóng góp để hoàn thiện Điều luật này, cũng như bảo đảm tính thống nhất giữa Hiến pháp với Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự, có bốn điểm nên sửa đổi, bổ sung bao gồm:
      + Khoản 1 Điều 32 Dự thảo quy định: “Không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”. Sau khi đã bỏ đi cụm từ “và phải chịu hình phạt” nội dung khoản này đã rất đầy đủ. Mặc dù vậy, để bảo đảm nội dung nguyên tắc “suy đoán vô tội” và thống nhất với quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, cũng như tương ứng với các chức năng cơ bản trong Tố tụng hình sự,khoản này nên bổ sung thêm nội dung:“Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Người bị tạm giữ, bị can, bị cáo có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội.”
      + Khoản 2 Điều 32 Dự thảo quy định: “Người bị buộc tội có quyền được Tòa án xét xử. Không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm” nên sửa đổi, bổ sung thành: “Người bị buộc tội có quyền được tòa án xét xử. Không ai bị Tòa án kết án hai lần về một tội phạm mà người đó đã bị kết án” cho bảo đảm đầy đủ nội dung (thẩm quyền kết án chỉ do duy nhất Tòa án, đồng thời không thể kết án hai lần về một tội phạm mà người đó đã bị kết án), đồng thời phù hợp với khoản 7 Điều 14 Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị năm 1966 của Liên hợp quốc.
      + Khoản 3 Điều 32 Dự thảo quy định: “Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử có quyền sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa” nên sửa đổi, bổ sung thêmcả quyền trợ giúp, tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện… nên gọi là“những người khác theo quy định của pháp luật” (cùng với người bào chữa). Bởi lẽ, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định người bào chữa có thể là luật sư; người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo; bào chữa viên nhân dân (Điều 56), nhưng Luật trợ giúp pháp lý năm 2006 còn quy định cả trợ giúp viên pháp lý cũng được coi là người bào chữa thực hiện các nhiệm vụ như: Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện theo pháp luật… (điểm b khoản 3 Điều 21); hoặc dự phòng sau này có thể có thêm chủ thể nào đó được pháp luật quy định có quyền này.
      + Khoản 4 Điều 32 Dự thảo quy định: “Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự. Người làm trái pháp luật trong việc bắt, tạm giữ, tạm giam, điều tra, truy tố, xét xử gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý theo pháp luật” nên sửa đổi, bổ sung cho ngắn gọn và thống nhất với Điều 29 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 như sau: “Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự, quyền lợi. Người làm trái pháp luật trong các hoạt động tố tụng đó gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý nghiêm minh theo các quy định của pháp luật.”
      Như vậy, Điều 32 Dự thảo Hiến pháp nên sửa đổi, bổ sung như sau:
     1. Không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Người bị tạm giữ, bị can, bị cáo có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội.
     2. Người bị buộc tội có quyền được Tòa án xét xử. Không ai bị Tòa án kết án hai lần về một tội phạm mà người đó đã bị kết án.
     3. Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử có quyền sử dụng trợ giúp pháp lý của người bào chữa hoặc của những người khác theo quy định của pháp luật.
     4. Người bị bắt, bị tạm giữ, tạm giam, bị điều tra, truy tố, xét xử trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự, quyền lợi. Người làm trái pháp luật trong các hoạt động tố tụng đó gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý nghiêm minh theo các quy định của pháp luật.

            3.3. Một số nội dung quy định tại các chương khác

1- Tại Điều 54: Đề nghị thêm cụm từ “trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo” vào cuối khoản 1 để thành câu: Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo.

2- Tại khoản 1, Điều 63: Đề nghị bổ sung thêm đối tượng là “ Trẻ em mồ côi không nơi nương tựa” và cuối sau cụm từ: …. Trợ giúp người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn vàTrẻ em mồ côi không nơi nương tựa.

3- Tại Điều 70: Đề nghị đưa cụm từ “Đảng cộng sản Việt Nam”  ra sau cụm từ “Tổ quốc và nhân dân”  để thành câu: Lực lượng vũ trang phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, nhân dân và Đảng cộng sản……Vì: Dù ở xã hội nào, Lực lượng vũ trang có nhiệm vụ trước tiên là trung thành với Tổ quốc và với nhân dân.

4- Kiến nghị tại khoản 15, Điều 75, Chương V: Dự thảo cần bổ sung một điều khoản riêng trong Hiến pháp, với nội dung như sau: “Hiến pháp và những việc hệ trọng của quốc gia phải được đưa ra trưng cầu ý dân để toàn dân phúc quyết”.

5- Tại khoản 2 Điều 79: Đề nghị thay từ “ra”bằng cụm từ “ban hành”để thành câu:  Ban hànhpháp lệnh về những vấn đề được Quốc hội giao…

6- Tại khoản 3 Điều 80:  Đề nghị bỏ 2 từ “mời tham” để thành câu: Chủ tịch Hội đồng dân tộc được dự các phiên họp của Chính phủ bàn về thực hiện chính sách dân tộc.

7- Tại khoản 2 Điều 81: Đề nghị thêm cụm từ “có trách nhiệm” để thành câu: ủy ban của Quốc hội có trách nhiệm thẩm tra dự án luật, kiến nghị về luật và dự án khác…

8- Tại khoản 2 Điều 84: Đề nghị thêm cụm từ “các cơ quan có thẩm quyền trong” thành câu: theo dõi, đôn đốc các cơ quan có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân…

– Tại khoản 3 Điều 84: Đề nghị thêm cụm từ “có trách nhiệm” để thành câu: Đại biểu Quốc hội có trách nhiệm phổ biến và vận động nhân dân thực hiện hiến pháp và pháp luật.

 

9- Tại khoản 1 Điều 87: Đề nghị thêm cụm từ “ứng cử để” để thành câu: có quyền ứng cử để tham gia làm thành viên của Hội đồng dân tộc hoặc ủy ban của Quốc hội.

10- Đề nghị thêm cụm từ vào cuối khoản 1 Điều 92 để thành câu:“phải có số dư để Quốc hội lựa chọn” . Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội, phải có số dư để Quốc hội lựa chọn.

11- Đề nghị bổ sung thêm cụm từ vào cuối khoản 1 Điều 97 để thành câu: “phải có số dư để Quốc hội lựa chọn”. Phó Chủ tịch nước do Quốc hội bầu,phải có số dư để Quốc hội lựa chọn.

12- Tại Điều 103: Đề nghị thêm cụm từ phải “có số dư để Quốc hội lựa chọn” vào ý đầu của Điều 103 để thành câu: Thủ tướng chính phủ do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội, phải có số dư để Quốc hội lựa chọn, là người đứng đầu chính phủ.

– Tại khoản 5 Điều 103, đề nghị bổ sung thêm cụm từ“và chịu trách nhiệm cá nhân trước Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội đối với mọi hoạt động của Chính phủ và các thành viên khác của Chính phủ”sau từ “giải quyết’.

14- Tại ý 2 Điều 123: Đề nghị thay cụm từ “phù hợp” bằng cụm từ “tuân thủ” để thành câu: Mọi văn bản pháp luật khác phải tuân thủ theo hiến pháp.

– Tại ý 3 Điều 123: Đề nghị thêm cụm từ “nghiêm minh, đúng pháp luật” để thành câu: Mọi hành vi vi phạm hiến pháp đều bị xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật….…

Banbiêntập