Cách đây chưa lâu, tôi viết bài “Hè về, nhớ tiếng sáo diều ông Thực”, nói về sự vắng bóng của những cánh diều, thú chơi tao nhã đã có từ lâu đời ở làng quê Việt. Ấy nhưng từ độ hè năm ngoái đến bây giờ, khắp nơi trong huyện rộ lên phong trào chơi thả diều, bầu trời chi chít cánh diều, tiếng sáo kêu như mòng suốt ngày đêm. Phục dựng lại một thú chơi cổ truyền là tốt, nhưng đã đến lúc báo động về sự mất an toàn đường dây tải điện, mà “thủ phạm” không nói ra ai cũng biết: Do việc thả diều bừa bãi gây nên…

 

 

Nếu như trước đây, cả thôn Dinh Đồng (xã Thường Thắng), số người biết khoét sáo, làm diều chỉ đếm trên đầu ngón tay, thì từ năm ngoái đến nay, cả thôn có tới vài chục nhà có diều. Để có được một chiếc diều không khó, có thể nhờ mấy tay thợ mộc trong xóm sẵn đồ đục chạm, máy mài rồi mua ống nhựa, ống tôn về lắp ghép. Dây diều ngày trước phải nối bằng thanh tre bánh tẻ, nay bỏ ra mấy trăm ngàn là có cả hàng trăm mét dây to nhỏ đủ loại. Sáo diều cũng có thể mua được rất dễ. Thời buổi khủng hoảng kinh tế, việc làm thuê ít dần, việc đồng áng có mùa vụ, vậy nên nhà nhà, từ già chí trẻ đều đua nhau chơi diều. Mà đã gọi là… chơi thì có sự cạnh tranh, kỷ lục diều to sáo lớn cứ liên tục bị phá. Loại diều hai, ba mét bây giờ kể như quá thường, phải là bảy, tám mét, thậm chí có thể lên đến trên chục mét! Cũng lại nhắc thời trước, chơi thả diều có mùa, tức là vào mùa hè, thu có gió đông nam (gió nồm nam). Hết gió nồm là gió đông bắc (gió xuôi) là mùa diều cũng hết. Vậy nhưng giờ đây mùa diều quanh năm. Gió xuôi gió ngược đều chơi thả tất. Giáp tết vừa rồi, hay mấy ngày sau tết, hễ có gió là diều lại chi chít trên nền trời.

 

 

 

Có thể nói mấy năm gần đây, Ngành Điện lực đã đầu tư rất lớn cho việc đảm bảo điện phục vụ sinh hoạt, sản xuất. Nhiều công trình trạm biến áp, cột, đường dây được xây dựng mới và cải tạo nâng cấp. Nhiều vùng nông thôn trong huyện trước đây điện rất yếu, đường dây hay bị sự cố đứt, chập do xuống cấp, cây đổ… nay đã được cải thiện đáng kể, điện đã khỏe và đều. Tuy nhiên, từ khi phong trào chơi thả diều phát triển mạnh, thì đồng nghĩa với việc nỗi lo mất an toàn đường dây tải điện lại tăng lên đáng ngại.

Với một chiếc diều dù to hay nhỏ, nếu khi chập xuống mà vắt ngang đường dây tải điện trần, do thân diều bị ẩm ướt nên sự cố chập điện là điều khó tránh khỏi. Nếu loại diều to cỡ năm, bảy mét mà chập xuống, có thể gây đứt dây rất nguy hiểm. Nếu không may diều chập mà rơi trúng trạm biến áp thì tai họa khó lường! Dây điện cũng vậy, nếu vắt ngang đường dây điện, nếu không gây chập vì dây ướt, thì cũng dễ bị chập khi kéo cuốn dây, vướng mấu nối làm hai dây điện dính vào nhau. Theo thông tin trang mạng của EVN, đường dây tải điện trần (loại dây tải trần dùng tải điện áp từ 1kV trở lên) có khoảng cách an toàn tối thiểu là 0,7 mét; tuy nhiên nếu khi diều hoặc dây diều bị ướt, khả năng truyền dẫn làm phóng điện có thể xa hơn và rất dễ gây tai nạn cho người. Và theo thông tin từ Chi nhánh Điện huyện Hiệp Hòa, từ mấy tháng nay đã liên tiếp xảy ra sự cố chập điện do việc chơi thả diều gây nên. Ngay trong những ngày trước Tết nguyên đán vừa qua, ngành Điện lực huyện đã phải tiến hành khắc phục sự cố mất điện ở vài nơi do chơi thả diều gây chập, điển hình là ở khu vực Thường Thắng ngày 29 Tết. Mỗi khi để xảy ra sự cố chập điện, thường là người chủ diều đều không báo cho người quản lý điện, mà còn tìm cách lẩn trốn trách nhiệm. Khi bị phát hiện thì còn ngoan cố thậm chí có lời nói, hành động thiếu tôn trọng người quản lý điện. Sự cố chập điện, ngoài việc mất điện cục bộ gây ảnh hưởng đến việc sinh hoạt, sản xuất của nhân dân, còn gây thiệt hại về vật chất, tiêu hao điện năng lãng phí cho ngành điện. Rất may là chưa có tai nạn về người.

 

 

Như trên đã đề cập, thả diều là thú chơi tao nhã, cổ truyền, nhưng dù có quý nét văn hóa này đến đâu thì cũng đã đến lúc các cấp chính quyền nhất là từ huyện trở xuống cần phải vào cuộc để chấn chỉnh, không thể để tình trạng thả diều làm mất an toàn đường dây tải điện như thời gian gần đây.

Để lập lại trật tự trong việc  chơi thả diều, đưa ra những quy định cụ thể là rất khó, bởi khó có thể quy định cho phép làm diều to bao nhiêu, dây thả tối đa bao nhiêu, được phép thả ở khu vực nào…v.v… Không nói chắc bạn đọc cũng hình dung là đường dây tải điện kể cả dây trần và có vỏ bọc đâu đâu cũng có, vậy nên khó mà quy định cụ thể. Vậy nên việc chấn chỉnh nên bắt đầu từ đẩy mạnh tuyên truyền trên cách phương tiện thông tin, kết hợp với vận động để mọi người thấy được không quá lạm dụng thú chơi cổ truyền mà chơi thế nào cho phù hợp;  và cần phải giữ an toàn đường dây tải điện, không thả diều vắt qua đường dây, đặc biệt là những nơi có đường dây tải trần. Để nêu cao trách nhiệm của người chơi thả diều, cần phải có quy định xử phạt thích đáng cho những hành vi chơi thả diều làm chập, đứt dây điện, thậm chí cần phải truy cứu trách nhiệm hình sự vì tội cố ý phá hoại công trình nhà nước nếu để xảy ra sự cố nghiêm trọng.

 

Quản lý, giữ an toàn đường dây tải điện nếu chỉ riêng ngành Điện lực thì du có “trăm tay nghìn mắt” cũng không thể nào làm được. Việc quản lý, giữ gìn an toàn đường dây tải điện lại đang đứng trước nguy cơ mất an toàn rất lớn từ một thú chơi tao nhã, cổ truyền, nói ra viết ra kể cũng ngại, chắc chắc sẽ đụng chạm đến suy nghĩ của nhiều người. Vậy nhưng người viết bài này vẫn thấy cần phải nói phải viết, chỉ mong như một tiếng chuông rung báo động khi mà những sự cố vừa rồi còn chưa đến nỗi nào. Dân gian có câu: “Phòng hơn chống”, hay cũng có câu: “Ăn tùy nơi, chơi tùy chỗ”, xin dành mấy câu đó để khép lại bài viết nhỏ này.

 

Hà Nội, chiều muộn 20 tháng 2 năm 2013

 

Nhà báo Nguyễn Hoàng Sáu