(BG)-Không ai nhớ nghề làm bánh ở xã Hoàng Vân (Hiệp Hòa – Bắc Giang) có từ khi nào, chỉ biết nhiều gia đình đã mấy đời gắn bó với nghề này. Dù là nghề phụ, song làm bánh đã đem lại thu nhập ổn định cho người dân, trong đó nhiều hộ đã trở nên khá giả.

Mỗi ngày gia đình bà Dương Thị Hưởng làm khoảng 200-300 chiếc bánh các loại.

Hoàng Vân có nghề làm bánh truyền thống nổi tiếng. Không giống như nhiều nơi chỉ làm bánh theo thời vụ, hay những dịp lễ tết, tại Hoàng Vân các lò luộc bánh đỏ lửa quanh năm. Vừa bước đến đầu thôn Lạc Yên 2, chúng tôi đã bị cuốn hút bởi mùi thơm dịu mát của lá chít, lá chuối, mùi nếp hương quyến rũ phảng phất.

Bà Dương Thị Hưởng (51 tuổi) vừa thoăn thoắt gói bánh vừa chia sẻ: “Vợ chồng tôi được bố mẹ truyền lại nghề làm bánh đã gần 20 năm rồi, nghề này tuy vất vả nhưng vốn ít, cho thu nhập ổn định. Trung bình mỗi ngày hai vợ chồng tôi làm từ 200 đến 300 chiếc, gồm cả bánh chưng, bánh gio, bánh gai, bánh giò, bánh dậm, cho thu nhập từ 6 đến 7 triệu đồng/tháng”.

Sản phẩm làm ra, một phần bà Hưởng cung cấp theo những đơn đặt hàng, một phần phục vụ các đám cưới và nhà hàng trong huyện, số còn lại bán tại các chợ. Cũng theo bà Hưởng, vào dịp đầu năm, cuối năm hay vào mùa cưới là thời điểm nhu cầu tiêu thụ bánh rất lớn, nhiều khi gia đình không đủ bánh để cung cấp cho thị trường. Hiện nay giá bán các loại bánh có sự khác nhau, bánh chưng khoảng 25-30 nghìn đồng/chiếc; bánh gai 3 nghìn đồng/chiếc…

Khác với một số nơi thường gói bánh chưng bằng lá dong, ở Hoàng Vân dùng lá chít nên được khách hàng ưa chuộng. Tuy cầu kỳ, đòi hỏi phải khéo léo, tỉ mỷ nhưng gói bằng lá chít bánh sẽ thơm, dền, ráo nước và mang hương vị đặc trưng. Theo kinh nghiệm của những người làm bánh tại Hoàng Vân, các công đoạn cho ra đời một mẻ bánh chưng khá cầu kỳ, mỗi công đoạn lại đòi hỏi sự tinh tế, kinh nghiệm cùng bí quyết gia truyền của người thợ làm nghề, trong đó đáng chú ý nhất là khâu chọn nguyên liệu gạo, đậu xanh, thịt… đến luộc lá, ngâm gạo, gói, luộc bánh đều cần thực hiện đúng quy trình, kỹ thuật. Khi gói bánh không được quá chặt tay làm bánh nhanh lại gạo, lỏng tay bánh sẽ nhão… Bánh được đưa lên bếp luộc trong thời gian khoảng 5 đến 6 tiếng đồng hồ rồi vớt ra, rửa sạch, sau đó dùng tay lăn cho dền và dẻo hơn.

Đối với bánh gai, nguyên liệu gồm gạo nếp cái hoa vàng, lá gai, đỗ xanh. Lá chuối khô rửa sạch, xay gạo nếp thành bột, đậu xanh ngâm nước giã nhỏ, lá gai tươi giã nát (hoặc lá gai khô xay mịn) trộn đều với bột nếp, sau khi nên bột, cho nhân đậu và một ít dừa vào tạo vị thơm đặc trưng của bánh gai, dùng lá chuối gói lại rồi đun cách thủy…

Anh Nguyễn Đức Vinh, Trưởng thôn Lạc Yên 2 cho biết: “Thôn có 178 hộ, trong đó gần 20 hộ chuyên làm nghề gói bánh, ngoài ra bà con còn trồng chít, chuối để lấy lá. Mỗi kg lá chuối giá từ 2-3 nghìn đồng; lá chít 20 nghìn đồng/100 lá. Từ việc làm bánh và bán lá chít, lá chuối giúp nhiều hộ dân trong thôn thoát nghèo.

Nguyễn Hưởng