Nằm cách trung tâm TP. Hà Nội khoảng 50km, Bắc Giang là tỉnh có nhiều di tích lịch sử, văn hoá, cách mạng và các công trình kiến trúc, nghệ thuật gắn liền với truyền thống lao động, đấu tranh chống giặc ngoại xâm. Đây là vùng đất huyền thoại trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, được ví là nơi “phên dậu” của trấn Kinh Bắc xưa.

Vào ngày 6/10/2012 tới, Bắc Giang đón nhận Quyết định công nhận các sự kiện văn hóa và tổ chức Ngày hội Văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc tỉnh Bắc Giang lần thứ V. Ngày hội Văn hóa, thể thao và du lịch các dân tộc tỉnh Bắc Giang năm nay khá sôi động và phong phú. Nơi đây cũng là vùng có nhiều điểm du lịch nổi tiếng như:

Di tích quốc gia đặc biệt Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế: Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 548/QĐ-TTg xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với 13 di tích thuộc nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước gồm: Di tích Cố Đô Hoa Lư (Ninh Bình); Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội); Côn Sơn – Kiếp Bạc (Hải Dương); Thành Nhà Hồ (Thanh Hóa); Di tích lịch sử Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế (huyện Yên Thế, huyện Tân Yên, huyện Việt Yên và huyện Yên Dũng); Nhà tù Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu)… Năm 2010, tỉnh Bắc Giang đã tổng kiểm kê di tích liên quan đến cuộc khởi nghĩa Yên Thế, có hơn 40 điểm di tích trong toàn tỉnh. Trong số này, có 16 di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh, 15 di tích cấp quốc gia. Năm 2012, Chính phủ đã ra Quyết định công nhận Di tích lịch sử Những địa điểm Khởi nghĩa Yên Thế (huyện Yên Thế, huyện Tân Yên, huyện Việt Yên và huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang) là di tích Quốc gia đặc biệt với 23 di tích cụ thể: huyện Yên Thế có 9 di tích di tích gồm đồn Phồn Xương, đồn Hố Chuối, chùa Lèo, đình Dĩnh Thép, chùa Thông, đồn Hom, đền Thề, động Thiên Thai, đền Cầu Khoai; Huyện Tân Yên có 12 di tích, cụm di tích gồm: Khu lưu niệm danh nhân Hoàng Hoa Thám, cụm di tích Cầu Vồng, đền thờ Cả Trọng, ao Chấn Ký, nghĩa địa Pháp và đồi Phủ, đình, chùa Hả, đình Dương Lâm, đình Cao Thượng, đền Gốc Khế, đình Làng Chuông, chùa Phố, đình Nội; đình Đông, huyện Việt Yên và chùa Kem, huyện Yên Dũng. Trong chuỗi hoạt động chào mừng sự kiện ý nghĩa này, tỉnh Bắc Giang cũng tổ chức đón nhận Bằng Di tích lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt cho cụm di tích lịch sử văn hóa gắn với cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Hệ thống các di tích về cuộc khởi nghĩa Yên Thế chính là những địa điểm đánh dấu bước chuyển biến đặc biệt quan trọng trong lịch sử dân tộc gắn với người anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám.

Lễ hội Yên Thế

Công nhận 16 xã An toàn khu II thuộc tỉnh Bắc Giang: Thủ tướng Chính phủ công nhận 16 xã An toàn khu II của Trung ương ở tỉnh Bắc Giang trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. 16 xã gồm: Mai Đình, Hương Lâm, Hoàng Vân, Hợp Thịnh, Hoàng Lương, Hoàng An, Quang Minh, Mai Trung, Xuân Cẩm, Đại Thành, Hòa Sơn, Hoàng Thanh, Thái Sơn, Đồng Tân, Hùng Sơn và Thanh Vân, huyện Hiệp Hòa. Thủ tướng yêu cầu UBND tỉnh Bắc Giang lập, phê duyệt Đề án đầu tư phát triển kinh tế – xã hội, bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử tại các xã thuộc vùng An toàn khu II, huyện Hiệp Hòa theo đúng quy định. Trên cơ sở đó, tỉnh làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và các Bộ liên quan để xác định cụ thể nguồn, mức và lộ trình hỗ trợ vồn từ Ngân sách Trung ương cho tỉnh Bắc Giang thực hiện Đề án nhằm tạo điều kiện nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trong vùng căn cứ cách mạng, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Đình chợ Vân, xã Hoàng An- ATK2

Được biết, trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, An toàn khu II (Hiệp Hòa) là địa bàn quan trọng để Trung ương, Xứ ủy và Ủy ban Quân sự Cách mạng Bắc Kỳ tổ chức các lớp huấn luyện chính trị, quân sự cho các tỉnh. Đây cũng là nơi nuôi giấu, bảo vệ an toàn cho cán bộ cấp cao của Đảng thời kỳ đó. Từ năm 1938 đến 1945, các đồng chí: Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Ngô Thế Sơn, Trương Công Lệnh, Lê Hoàng, Hà Thị Quế, Nguyễn Trọng Tỉnh, Nguyễn Thị Thuận, Lê Thanh Nghị… về đây tuyên truyền, gây dựng phong trào cách mạng, được nhân dân che chở, bảo vệ an toàn.Nhân dân các xã trong khu vực đã đoàn kết, anh dũng đứng lên đấu tranh chống kẻ thù xâm lược, góp phần làm nên cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên cả nước nhanh chóng giành thắng lợi.

Du lịch Làng Việt cổ Thổ Hà: Thôn Thổ Hà, xã Vân Hà, huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang nằm cách Thủ đô Hà Nội chừng 48 km xuôi về hướng Nam và cách trung tâm Thành phố Bắc Giang khoảng 19km về phía Bắc của tỉnh. Nơi đây được coi là mảnh đất “địa linh nhân kiệt”, nơi nổi tiếng trong cả nước với làng gốm Thổ Hà, làng bánh tráng, làng quan họ cổ… nên làng thường được goi là “làng đa nghề”. Bên cạnh đó, Thổ Hà còn nổi tiếng với các khu kiến trúc cổ kính từ nhà cửa, đến cổng làng, khu giếng cổ đều được làm bằng gạch nung và sành đắp nổi không tráng men, đặt biệt nơi đây còn hiện hữu ngôi chùa Đoan Minh cổ kính và ngôi đình bề thế – một kiệt tác của kiến trúc cổ truyền Việt Nam. Nếu có dịp đi dao quanh trong các đường làng, ngõ xóm ở Thổ Hà mới thấy sự độc đáo của làng cổ Thồ Hà, những ngả đường hình xương cá, những tuyến đường, trục đường dải hình bàn cờ cổ xưa nối tiếp gắn mạnh nhau, vẻ đẹp cổ kính nơi đây có nhiều nét giống làng cổ Đường Lâm (Hà Tây). Thổ Hà đẹp và hấp dẫn du khách không chỉ ở những bí quyết và đặc sản làng nghề mà còn thu hút khách du lịch ở sự cổ kính, với hệ thống cổng làng, cổng nhà đậm cổ. Ngôi đình Thổ Hà đã được khởi dựng cánh ngày ngay trên 300 năm, đình thờ thành hoàng là Lão Tử và tổ sư nghề gốm Đào Trí Tiến. Đình Thổ Hà kà ngôi đình cổ thứ 2 ở Bắc Giang (sau đình Lỗ Hạnh là ngôi đình cổ được tạo dựng năm 1576), đình được xây dựng vào thời Lê Chính Hoà (1686), các nhà khoa học lại côi đình Thổ Hà là một bông hoa về nghệ thuật kiến trúc cổ Việt Nam.

Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm là Di sản ký ức thế giới khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Mộc bản kinh Phật chùa Vĩnh Nghiêm (xã Trí Yên, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang) vừa chính thức được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới thuộc Chương trình Ký ức Thế giới khu vực châu Á-Thái Bình Dương hồi tháng 5 vừa qua. Giá trị đặc biệt của các mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm ở chỗ tư tưởng, giáo lý của Thiền viện Trúc Lâm được lưu khắc hết sức rõ nét và mang đậm bản sắc dân tộc cùng những giá trị nhân văn sâu sắc được thể hiện công phu trên mỗi mộc bản. Chùa Vĩnh Nghiêm hiện còn lưu giữ hơn 3.000 mộc bản kinh Phật, được khắc từ thế kỷ 16-19 để phục vụ đào tạo tăng ni phật tử thiền phái Trúc Lâm và cả nước. Mỗi bản có hai mặt, khắc chữ Hán Nôm âm bản (khắc ngược) gồm nhiều nội dung: y học, văn học, bùa chú, luật giới nhà Phật… Bản khắc lớn nhất có chiều dài hơn 1m, rộng 40-50cm với những chạm khắc hoa văn độc đáo.

Chùa Vĩnh Nghiêm có tên chữ là Chùa Đức La, thuộc xã Trí Yên, huyện Yên Dũng tỉnh Bắc Giang. Nằm trên một quả đồi thấp, sau lưng là dãy núi Cô Tiên. Toàn bộ khu chùa khoảng 3000m2, nằm trong lưu vực của hai con sông cổ Sông Lục Nam và Sông Thương, trước mặt là ngã ba Phượng Nhỡn, nơi gặp gỡ giữa sông Lục và sông Thương, phía trước mặt là những khu đồng ruộng xanh tít thẳng cánh cò bay. Tam quan chùa được xây thành ba gian, nền dài 7m, rộng 3m. từ cổng tam quan theo con đường “dũng đạo” khoảng 100m là tới khu thờ tự của chùa.

Là trung tâm Phật giáo thời Trần, thuộc Thiền phái Trúc lâm, nơi đào tạo tăng đồ trong cả nước, nên chùa có nhà tổ đệ nhất thờ tam tổ Trúc lâm: Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang, đây là những tác phẩn điêu khắc đẹp. Hơn 7 thế kỷ trôi qua chùa vẫn là trung tâm phật giáo lớn. Nhiều ván in kinh vẫn còn được lưu giữ tại chùa Vĩnh Nghiêm đó là hiện vật minh chứng cho vai trò quan trọng của Vĩnh Nghiêm tự. Chùa Vĩnh Nghiêm là điển thu hút khá đông khách thập phương tới vãn cảnh, với lòng mến khách của nhân dân Trí Yên du khách sẽ có những giây phút thư thái trên vùng đất chốn tổ này mà lộ trình về cội rất đơn giản và không tốn kém. Từ Hà Nội xuôi theo đường Quốc lộ 1A 61 km đến ngã tư Kế – Lục Nam, tỉnh Bắc Giang rẽ phải 7km đến lối rẽ về Tân An đi tiếp 8km là đến chùa Vĩnh Nghiêm, đường đi bằng phẳng được trải nhựa rất thuận tiện. Vào thăm Chùa với tấm lòng thành kính nén hương, mân ngũ quả… mà không mất trạm thu phí và cước vé nào. Tại di tích có hai dẫy nhà hành lang rộng rãi, thoáng mát là nơi nghỉ mát của sư, sãi và khách thập phương. Đồ ăn cũng rất rẻ với các món ăn quê như bánh đúc, riêu cua, bún trả… có trong các cửa hàng dịch vụ ở Trí Yên, khi đặt chân lên mảnh đất này chắc hẳn kẻ đi xa nhớ mãi, kẻ ở lại nức lòng.

Thăm Cây Dã hương ngàn năm tuổi: Từ trung tâm TP. Bắc Giang đi Tiên Lục rất thuận tiện có thể đi theo ba tuyến đường khác nhau, tuyến đường chính từ TP xuôi theo quốc lộ 1A đến Thị trấn Vôi của huyện Lạng Giang rẽ trái dọc tuyến đường 292 chừng 18 km đến UBND xã Tiên Lục, nơi có cây da hương ngàn năm tuổi. Không một ai ở xã Tiên Lục, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang biết chính xác cây dã tho bao nhiêu tuổi. Bởi các cụ cao niên nhất trong làng khi sinh ra đã nghe cha ông mình kể lại cây đại thụ này đã có từ rất lâu rồi. Các nhà khoa học của Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn cùng với khoa Công nghệ sinh học trường Đại học Quốc gia Hà Nội sau khi đã khảo sát và nghiên cứu kỹ lưỡng đã có hàng chục báo cáo khoa học chi tiết về cây dã hương và đều khẳng định cây dã hương xã Tiên Lục đã có thời gian sinh trưởng sấp sỉ 1000 năm tuổi.

Ngày nay, cùng với sự đổi mới, đi lên của đất nước, Bắc Giang đã có những khởi sắc trong phát triển kinh tế – xã hội. Trong đó du lịch trong tỉnh đã được quan tâm đầu tư mạnh mà du lịch văn hoá, du lịch sinh thái được coi là thế mạnh với nhiều điểm đến như: Khu làng Việt thổ Hà, Khu lưu niện Hoàng Hoa Thám, chùa Bổ Đà, Đức La, Khu du lich suối Mỡ, hồ Khuôn Thần, Cấm Sơn và trên 300 lễ hội cổ truyền…thể hiện nét đẹp riêng của vùng quê Bắc Giang ngàn năm văn hiến.

Bài và ảnh: Thân Quang Huy. Sđt 0913311848

Đ/c Phó trưởng phòng bảo tồn văn hóa, bảo tàng tỉnh Bắc Giang.

Số 6, đường Ngô Gia Tự. TP. Bắc Giang.