BG)-Trên địa bàn xã Quang Minh (Hiệp Hoà-Bắc Giang), lò gạch thủ công được xây dựng với mật độ dày, tập trung 100% ở khu canh tác nông nghiệp, khu dân cư. Trong nhiều năm, cuộc sống của những gia đình làm gạch cũng như không làm gạch ngột ngạt bởi khói lò. Song, nhờ có sự nỗ lực của cấp uỷ đảng, chính quyền xã, sự ủng hộ, đồng thuận của nhân dân, 129/129 lò gạch thủ công trên địa bàn xã đã dừng hoạt động từ nhiều tháng qua.

Cách đây hai năm, tôi đã đến gia đình anh Nguyễn Văn Giáp, một trong những chủ lò ở thôn Hữu Định, xã Quang Minh. So với các hộ khác trong thôn, có lẽ gia đình anh Giáp bị tác động nhiều nhất khi lò gạch thủ công bị xoá bỏ bởi vào cuối năm 2008, anh đầu tư hàng trăm triệu đồng xây mới hai vỏ lò và mua rất nhiều đất dự trữ, chưa đun đốt được bao lâu thì ngày 31-12-2009, UBND tỉnh ban hành Quyết định 147 về hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công (gọi tắt là QĐ 147). Khi ấy, với nét mặt âu lo, anh thổ lộ rằng, bao nhiêu vốn liếng đã dồn hết vào lò gạch thủ công, bởi vậy mà anh chần chừ chưa muốn chuyển đổi, vẫn hy vọng tiếp tục được khai thác hai vỏ lò mới xây nằm giữa khu dân cư. Nhưng rồi, được cán bộ xã thường xuyên đến giải thích, động viên, tư tưởng của anh đã “thông” với quy định xoá lò gạch. Vượt qua những khó khăn, lúng túng ban đầu, người chủ lò ấy đã tìm được một công việc mới. Bán hết số đất sét dự trữ cho mấy doanh nghiệp ở địa phương, tận dụng diện tích đất bãi rộng, anh Giáp vay vốn của bạn bè, người thân mua máy ép thuỷ lực, bắt đầu sản xuất gạch bê tông không nung từ giữa năm 2011. Đến thăm gia đình anh vào một ngày trung tuần tháng 2 vừa qua, tôi thấy một cơ sở sản xuất mới rộng rãi, khang trang được xây dựng trên khu đất trước đây vẫn phơi gạch phơ, than. Nhiều xe tải nhỏ đến tận nơi vận chuyển gạch. Anh Giáp phấn khởi cho biết: “Sản xuất gạch bê tông không gây ô nhiễm môi trường, không phụ thuộc nhiều vào thời tiết như gạch đất sét nung. Thị trường tiêu thụ sản phẩm đang được mở rộng, lợi nhuận không thua kém so với đun đốt gạch bằng lò thủ công. Hiện nay, với 10 lao động, mỗi ngày cơ sở của gia đình sản xuất 5 nghìn – 6 nghìn viên gạch bê tông không nung, làm đến đâu bán hết đến đó”.

Tìm hiểu được biết nghề làm gạch đã hình thành ở Quang Minh từ hơn 30 năm trước. Tận dụng nguồn đất sét dồi dào ở các gò, bãi và nhiều khu ruộng cao, hàng nghìn lao động trong xã đã khai thác loại nguyên liệu này để đun đốt gạch và có thu nhập khá. Vào năm 2001, Quang Minh có tới 150 vỏ lò, đến đầu năm 2010 còn 129 vỏ lò. Khi mới triển khai QĐ 147, nhiều ý kiến cho rằng xoá lò gạch ở Quang Minh sẽ nan giải hơn so với các xã trong huyện Hiệp Hoà bởi số lượng lò gạch nhiều nhất, số lượng lao động liên quan đến sản xuất gạch thủ công rất lớn. Lường trước những trở ngại có thể phát sinh, Đảng uỷ, chính quyền xã đã có cách làm sáng tạo. Đảng uỷ xã ban hành Nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong việc tổ chức thực hiện QĐ 147. Nghị quyết này chỉ rõ cán bộ, đảng viên phải gương mẫu thực hiện QĐ 147, vận động các tầng lớp nhân dân cùng thực hiện, những đảng viên vi phạm bị phê bình trước chi bộ. Trước khi triển khai Nghị quyết đến nhân dân, Ban chỉ đạo thực hiện QĐ 147 của xã nhiều lần quán triệt những nội dung liên quan tới tất cả các cán bộ đảng viên, thống nhất nội dung tuyên truyền, vận động. Quá trình triển khai, Đảng uỷ, chính quyền xã đặc biệt coi trọng công tác dân vận, huy động tất cả các đoàn thể cùng vào cuộc. Thực tế cho thấy, thông qua cuộc họp của chi hội phụ nữ, chi đoàn thanh niên thôn, nhiều hội viên, đoàn viên đã nhận ra những bất cập, tác hại khi đun đốt gạch thủ công và tuyên truyền rất hiệu quả chủ trương xoá lò gạch cho người thân, gia đình mình. Quan tâm đến đời sống của bà con sau khi xoá lò gạch, lãnh đạo xã gặp gỡ một số nhà thầu xây dựng là người Quang Minh đề nghị hỗ trợ lao động địa phương tìm việc làm. Nhận thấy để xảy ra sai phạm dẫn tới phải cưỡng chế dập lò sẽ gây ra rất nhiều thiệt hại đối với người dân, chính quyền và tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh trật tự nên Quang Minh chú trọng những biện pháp phòng ngừa. Liên tục từ năm 2010 đến nay, xã giám sát chặt chẽ việc khai thác đất làm gạch, xử phạt những trường hợp tự ý hạ độ cao của đồi bãi và đồng ruộng, cử lực lượng chức năng giám sát, ngăn chặn xe ô tô từ nơi khác vận chuyển đất làm gạch vào địa bàn. Cùng đó, chính quyền xã vận động những gia đình có ô tô, máy xúc ký cam kết không khai thác, vận chuyển đất sét thuê khi hộ khác trên địa bàn xã có nhu cầu.

Bằng những giải pháp đồng bộ đó, đến nay xã Quang Minh đã đạt được kết quả tích cực trong thực hiện QĐ 147. Ông Vũ Xuân Đăng, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục vận động người dân tháo dỡ hết vỏ lò, duy trì giám sát chặt chẽ việc khai thác đất làm gạch, ngăn ngừa tình trạng tái đun đốt gạch trở lại. Để ổn định đời sống của người dân, Đảng uỷ, chính quyền xã quan tâm hỗ trợ bà con tiếp cận các mô hình sản xuất mới để nâng cao hiệu quả sản xuất trong nông nghiệp; khuyến khích lực lượng lao động trẻ đi học nghề và làm việc trong các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Hiệp Hoà”.

Thy Lan