Xã hội phát triển, trình độ dân trí ngày càng được nâng cao. Việc mở rộng các trường đại học và cải tiến hình thức thi cử đã làm giảm sức ép rất nhiều cho các em học sinh. Tuy nhiên, hàng năm vẫn có rất nhiều em không vượt qua được ngưỡng cửa này. Có rất nhiều hướng để các em và gia đình lựa chọn: học lại sang năm thi tiếp, học Trung cấp, Cao đẳng, đi làm ngay…

Thực tế cho thấy dù có lựa chọn theo hình thức nào nếu không căn cứ vào trình độ học lực của các em, điều kiện gia đình và sức khỏe thì kết quả đều sẽ không đạt được như mong muốn.

Đất nước ta đang trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa các công ty, nhà máy được mọc lên ngày càng nhiều (kể cả ở một số vùng nông thôn) do đó nhu cầu về công nhân có trình độ cao qua đào tạo nghề là rất lớn, trong khi tình trạng thừa thày thiếu thợ lại đang diễn ra  rất phổ biến.

Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ đã và đang được triển khai song mới tập trung chủ yếu vào đối tượng là lao động nông thôn (thường là phụ nữ) một lực lượng lớn thanh niên ở các khu vực nông thôn làm nghề tự do hoặc thất nghiệp đây là một sự lãng phí rất lớn về nguồn nhân lực.

Nguyên nhân thì có rất nhiều, tuy nhiên có một nguyên nhân chính cần phải kể ra là công tác định hướng nghề nghiệp của gia đình và các nhà trường là chưa phát huy hết hiệu quả. Ở các nước Châu Âu họ làm rất tốt điều này, học sinh sau khi tốt nghiệp THCS sẽ được phát triển theo các hướng: các em có học lực tốt sẽ được học lên tiếp Đại học, các em có trình độ kém hơn sẽ học trung cấp hoặc cao đẳng nghề, một số khác thì theo các lĩnh vực về năng khiếu nghệ thuật… Chính vì vậy ở họ không có tình trạng thừa thày thiếu thợ như ở nước ta hiện nay.

Trên Vietnam.net bài viết “Ôm bằng đỏ, cử nhân lùi lũi quay lại học nghề” cho thấy không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học, một số em tốt nghiệp loại giỏi nhưng vẫn không xin được việc hoặc phải làm trái ngành nghề, thậm chí một số trường hợp phải quay lại học các trường nghề để có cơ hội xin được việc làm.

Theo GS Phạm Minh Hạc, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam cho biết trên báo Tuổi trẻ: “Tôi cho rằng việc cử nhân buộc phải quay lại học nghề là một sự lãng phí lớn của xã hội. Bởi người học đã đầu tư học hết đại học, tốn tiền của, thời gian và những điều khác nữa về đào tạo”.

Qua một số dẫn chứng kể trên cho thấy việc trước mắt chúng ta cần phải làm ngay là làm tốt công tác định hướng nghề nghiệp cho các em học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường THCS. Điều này trông chờ rất nhiều ở các nhà trường, các bậc cha mẹ, phụ huynh học sinh… và nếu làm tốt điều đó chúng ta tin chắc rằng sẽ giải quyết được vấn đề thừa thày thiếu thợ như thực tế hiện nay./.

Viết bài: Dương Huân – TTDN