Trang chủ Quảng cáo ‘Văn hóa đọc’ trong thư viện hiện nay

‘Văn hóa đọc’ trong thư viện hiện nay

Đăng bởi HiephoaNet
 Trong “thời kỳ hội nhập” và “bùng nổ” thông tin hiện nay, “Văn hoá đọc” bao gồm nhiều loại hình thông tin để đọc đến với người đọc (sách, báo in, tạp chí, tập san, internet v.v); Do khuôn khổ bài viết này, là một độc giả của thư viện cấp huyện, tôi xin được góp đôi điều cảm nghĩ, khuôn lại về “văn hoá đọc” trong thư viện hiện nay.
 
HIỆN TRẠNG: Người đọc đến thư viện ngày một thưa vắng dần, bởi nhiều lý do: các phương tiện truyền thông ngày càng phát triển, hấp dẫn hơn, đỡ mất thời gian đọc; vả lại, thời kinh tế thị trường, sức ép và các áp lực khác rất lớn khiến cho thời gian đọc cũng giảm đáng kể
 
 Hệ thống thư viện hiện nay đã có đến cấp xã (cũng chưa nhiều, khoảng 15-20%) và một số thôn bản (tủ sách của các Làng Văn hoá cấp tỉnh). Tủ sách thôn bản thường chỉ có từ 500 đến 1000 đầu sách. Thư viện cấp xã từ 2000 đến 3000 đầu sách. Nguồn sách chủ yếu được đầu tư và luân chuyển từ thư viện của tỉnh, của huyện nhưng cũng không phát huy được vì nhiều lý do bất cập cả về chế độ cho thủ thư cũng như quy mô…Thư viện cấp huyện cũng không có nhiều kinh phí để đầu tư, nâng cấp và bổ sung sách, mua sắm trang, thiết bị phục vụ độc gỉa; thường có từ 7000 đến trên 10.000 đầu sách. Không ít thư viện cấp huyện ở vùng cao của nhiều tỉnh thường cũng chỉ được bố trí một phòng chung với nhà văn hoá, diện tích ước chừng 20 đến 30m2 cho cả kho sách và phòng đọc. Nhiều nơi chỉ là hình thức. Mở cửa không đều. (thật lãng phí “kho tàng tri thức của nhân loại”. Nhà văn hoá huyện còn không hoạt động được thường xuyên, cỏ mọc đến vỉa hè thì nói gì đến thư viện). Địa điểm các thư viện thường không thuận tiện cho việc mượn, trả sách…Vả lại, sách hay chưa nhiều, sách người đọc cần cũng chưa đủ đáp ứng kịp với nhu cầu đọc, phần do đầu tư mua sách, phần do công việc sáng tác và xuất bản, tức là người viết cũng chưa có nhiều tác phẩm hay, có chất lượng, cập với nhịp sống hiện tại.(kể cả các thể loại khác như: sân khấu, điện ảnh, âm nhạc, sách cho thiếu nhi lại càng thiếu và yếu). Và tất nhiên khi có nhu cầu đọc người đọc phải tìm đọc những sách khác; Chắc chắn trong “vườn hoa vẫn còn nhiều cỏ dại”…  
 
Đối với người cần đọc (vùng xa, vùng sâu) lại xa thư viện, không có sách đọc. Những người có nhiều sách (được tặng, biếu) lại không có thời gian đọc, nhưng cũng có nhiều người không thấy họ đọc sách bao giờ vì họ không yêu sách (bởi bằng, cấp họ mua, cần gì phải học và đọc). Tôi còn nhớ như in câu nói “nổi tiếng” của một lãnh đạo phụ trách khối Văn Xã của huyện những năm đầu đổi mới, nói với đồng chí cán bộ thư viện tỉnh (hiện còn đương nhiệm tại thư viện tỉnh Bắc Giang) khi về làm việc với huyện: “Ở đâu thì không biết chứ ở huyện chúng tôi xây dựng Chủ nghĩa xã hội chưa cần đến sách”! Dẫu chỉ là cá biệt, nhưng thử hỏi cán bộ lãnh đạo như vậy (và còn có cán bộ tương tự như vậy- vì họ không  nói ra thì không biết được) thì công tác thư viện, phong trào đọc làm sao mà phát triển được? Và còn nhiều yếu tố khác làm suy giảm “Văn hoá đọc” hiện nay.
 
VÀ ĐỔI MỚI: Đất nước ta đang trên bước đường hội nhập và phát triển, chúng ta đang nói về một nền kinh tế tri thức nên rất cần phải có sách, “Không có sách thì không có tri thức”, sách là hạ tầng cơ sở của tri thức để nâng cao dân trí (và cả quan trí nữa). Vậy phát triển thư viện, coi trọng, đầu tư cho văn hoá đọc là điều cần phải quan tâm song song như quan tâm phát triển kinh tế. Tại hội nghị Trung ương 10 (khoá IX) của Đảng đã chỉ rõ: “Phát triển văn hoá làm nền tảng tinh thần của xã hội, gắn kết đồng bộ với phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt” và hội nghị Trung ương 9 (khoá X) đã khẳng định thêm: “Phát triển văn hoá phải đồng bộ với phát triển kinh tế” đó sao? Tri thức, tức là sự hiểu biết. Bất kể ai, ở lĩnh vực nào mà không phải cần đến sự hiểu biết, Người nông dân hiện nay lại càng cần hiểu biết để xây dựng “Nông thôn mới” với 19 tiêu chí mà trong đó nhiều tiêu chí phải cần đến sách. Và chúng ta có phải trả lời câu hỏi: Có cần xây dựng nền Nông nghiệp tri thức không? (Nông nghiệp là một trong nhiều ngành của kinh tế, mà nước ta lại là nước Nông nghiệp) 
 
Để “văn hoá đọc” không bị xuống cấp, theo thiển ý của tôi; Trước tiên, ta cần đổi mới hoạt động thư viện để thu hút độc giả, không để độc giả thờ ơ, quay lưng lại với sách, với thư viện. Đổi mới, nói thì dễ nhưng thực hiện không dễ bởi đổi mới phải từ khâu đầu tư, phải có hoạch định chiến lược về công tác thư viện, cả trước mắt và lâu dài, phải có đủ điều kiện để thực hiện các hoạch định đó: cơ sở vật chất, địa điểm thuận tiện xây dựng thư viện, tiến tới nâng cấp xây dựng thư viện điện tử từ tỉnh, huyện xuống đến cơ sở các trường học, các xã (cho cập với nhu cầu của xã hội hiện đại, cũng là công việc cần làm ngay, vì công tác thư viện đổi mới chậm). Củng cố, phối hợp nhiều ngành cùng đầu tư sách, báo, tạp chí cho Bưu điện Văn hoá xã, phát huy cơ sở vật chất sẵn có, nâng cao hiệu quả xã hội, không để lãng phí như hiện nay. (Bưu điện Văn hoá xã đã có tủ sách nhưng rất ít được đầu tư sách, báo, tạp chí nhất là sách báo về nông nghiệp, nông thôn và không nên coi đó chỉ là của ngành Bưu điện). Đổi mới phương pháp tuyên truyền, giới thiệu sách để định hướng cho người đọc. Đào tạo, chọn lựa cán bộ thư viện có trình độ, yêu ngành, yêu nghề (một số huyện chưa có cán bộ thư viện chuyên trách, hoặc trình độ, ý thức trách nhiệm thấp; Mọi hình thức hoạt động thư viện hiện nay cũng chưa đổi mới được bao nhiêu). Điều không kém phần quan trọng là phải có nhiều sách hay, cần thiết cho người đọc, để người đọc phải tìm đến sách… Mặt khác, các nhà quản lý cũng cần phát động phong trào “Xã hội hoá” hoạt động thư viện, phát huy, phát triển thư viện gia đình, vận động đóng góp sách cho tủ sách, cho thư viện. Phát động phong trào đọc sách theo chủ đề, phong trào tìm hiểu về các lĩnh vực qua sách. Có kinh phí tổng kết, khen thưởng thi đua cho cá nhân, gia đình, các điển hình trong công tác xây dựng tủ sách, thư viện và các cuộc thi, dấy lên phong trào đọc. Thiết nghĩ, nên có một cuộc cách mạng về “Văn hoá đọc”, về đổi mới hoạt động thư viện. Không thể để chìm đắm như hiện nay. Các nước tiên tiến họ cũng làm như vậy và họ rất quan tâm đến “văn hoá đọc”. Thêm nữa, sách, báo, tạp chí rất cần sự đổi mới của người viết, nắm bắt kịp thời các vấn đề nảy sinh từ thực tế cuộc sống, mang hơi thở của cuộc sống, để có thật nhiều sách hay hơn nữa, chắc chắn độc giả sẽ tìm đến sách, đến thư viện.
 
                                                                                                  Bá Đạt.
                                         

Bài liên quan

Gửi bình luận