Home Tin TứcVăn hoá - Xã hội Hiệp Hòa từng có một đại đội địa phương quân như thế…

Hiệp Hòa từng có một đại đội địa phương quân như thế…

by HiephoaNet
Ngày 25-2-1015, huyện Hiệp Hòa long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Lực lượng vũ trang huyện, nhân ngày kỷ niệm này,  xin được soạn lại một vài câu chuyện tư liệu lịch sử về Đại đội 529 – Đại đội địa phương quân Hiệp Hòa, từng nổi danh với những chiến công trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945 – 1954).
 
Cha tôi, cựu chiến binh Nguyễn Văn Long (bí danh Nguyễn Kiên), từng là một chiến sĩ thuộc Đại đội địa phương quân 529 Hiệp Hòa có mặt từ những ngày đầu thành lập. Lúc sinh thời, hằng năm, cha tôi dù tuổi cao sức yếu vẫn thường cùng các cụ trong Hội cựu chiến binh Đại đội 529 họp mặt mỗi dịp lễ tết, ngày 22-12… Thói quen của cha tôi và các cụ là đạp xe đi lần lượt từng nhà, vừa là “đồng lần trôn quang” để hiểu gia cảnh nhau, vừa để “thể dục” cho dẻo chân dẻo tay. Trong câu chuyện cha và các cụ hàn huyên và tư liệu để lại, tôi có thể chắp nối để bạn đọc Hiephoa.net hình dung về Đại đội 529 thế này…
 
 
Ban chỉ huy quân sự huyện Hiệp Hòa đã tổ chức khai mạc lớp tập huấn cán bộ dân quân tự vệ năm 2015.
 
Hoàn cảnh ra đời
 
Hiệp Hòa là một “cái nôi” của cách mạng, trung tâm ATK 2 của Trung ương thời kỳ tiền khởi nghĩa, cũng là địa phương được coi là một trong những nơi thực hiện sớm nhất cuộc khởi nghĩa cướp chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám 1945. 
 
Sau khi chính quyền cách mạng lâm thời được thành lập, thì một lực lượng cảnh vệ gồm 12 người cũng được tổ chức ra. Đây là một tiểu đội, nhưng có thể coi là một đơn vị tiền thân của Đại đội địa phương quân 529. Tiểu đội này có nhiệm vụ bảo vệ chính quyền cách mạng, giữ gìn an ninh trật tự cho các cuộc mít tinh, diễn thuyết của các cán bộ cách mạng. Ngoài ra còn có nhiệm vụ chuyển giấy tờ chỉ thị của huyện xuống các xã trong huyện. Khi Toàn quốc kháng chiến nổ ra, theo Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ủy ban Kháng chiến các cấp được lập ra, cấp huyện được giao tuyển nhận tân binh để cùng với tiểu đội cảnh vệ hợp thành trung đội du kích thoát ly, dưới sự chỉ đạo điều hành của Ủy ban Kháng chiến huyện. 
 
Năm 1947, sau chiến thắng Thu Đông ở Việt Bắc, Đảng và Chính phủ ban hành chủ trương chiến tranh du kích trong toàn quốc, đồng thời ra sắc lệnh thành lập ngành Dân quân. Các đơn vị dân quân du kích đặt dưới sự chỉ đạo của Huyện đội dân quân và Ủy ban Kháng chiến huyện, xã. Thời kỳ này, thực dân Pháp ngày càng lấn chiếm rộng ra, xây đồn bốt, bắt phu bắt lính, lập vùng tề, dựng bọn ngụy quân, ngụy quyền, nhằm “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng người Việt đánh người Việt”. Trước tình hình đó, Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh ra chủ trương “Trường kỳ kháng chiến”. Các lực lượng Vệ quốc đoàn được rút lên chiến khu để xây dựng các binh đoàn chủ lực, còn các địa bàn cấp huyện thị giao lại cho lực lượng vũ trang địa phương đảm nhận. Thực hiện chủ trương đó, cấp ủy, chính quyền huyện Hiệp Hòa đã tuyển nhận thêm tân binh để thành lập đại đội địa phương quân, với tên gọi C529 Hiệp Hòa. Lễ tuyên bố thành lập được tổ chức vào đúng dịp kỷ niệm Ngày Quốc khánh 2-9-1949, tại đình Quế Sơn (xã Thái Sơn). Nhiệm vụ của C529 là: Luyện tập thành thạo kỹ chiến thuật quân sự để sẵn sàng chống địch càn quét, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, bảo vệ chính quyền các cấp trong huyện; tuyển thêm lực lượng, huấn luyện kịp thời để có lực lượng bổ sung cho các đơn vị như Sư đoàn 308, Sư đoàn 312, Trung đoàn 238 và Tiểu đoàn 61 Bắc Giang; phân chia thành các mũi, chốt giữ từng khu vực, ngăn chặn sự lấn chiếm của địch, đồng thời xây dựng lực lượng tại các làng xã, vận động rào làng kháng chiến chiến đấu giữ gìn an ninh thôn xóm, xây dựng trận địa phục kích sẵn sàng đánh địch; sẵn sàng ứng cứu, phối hợp cùng các đơn vị bạn để tác chiến theo sự chỉ đạo của Tỉnh đội và Quân khu… Bên cạnh đó, C529 phải làm tốt công tác dân vận địa bàn, dựa vào dân để xây dựng và chiến đấu…
 
Những chiến công vang dội
 
Từ năm 1950, trên mảnh đất Hiệp Hòa, giữa ta và thực dân Pháp ở trong thế: Địch tiến ta chặn đánh, tiêu diệt; địch đông quân, ta nhỏ lẻ; địch nhiều vũ khí tối tân, ta tuy thô sơ nhưng được dân che chở, cùng với ý chí quyết tâm rất cao. Đại đội 529 được chia nhỏ thành ba bộ phận để chốt giữ ba vùng:
 
– Trung đội 701 đảm nhiệm chống địch từ bốt Phú Yên sang càn ở Châu Minh, từ bốt Lương Tân sang càn ở Mai Hạ (Mai Đình), Ngọc Liễn (Châu Minh).
 
– Trung đội 702 đảm nhiệm chống địch từ Núi Voi, Trúc Lát (Yên Dũng) sang càn ở Đông Lỗ, Đoan Bái.
 
– Trung đội 702 đóng ở Hương Lâm chống địch càn vào Mai Đình và một số xã ven sông Cầu.
 
Với đội hình như vậy, C529 được gần dân, dân che chở, cưu mang nên đã tổ chức đánh hàng trăm trận lớn nhỏ, nhiều trận đánh đã được ghi vào sử sách của huyện và tỉnh, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng dân.
 
Tháng 5-1950, thực dân Pháp mở trận càn lớn đầu tiên vào Hiệp Hòa ở địa bàn xã Đông Lỗ (ba mũi), từ Kè Tràng vào Đoan Bái, từ Núi Voi vào Vân Cẩm, từ Trúc Lát vào phố Lữ. Mục đích nhằm tiêu diệt gọn C529. Nắm được ý đồ của địch, được các đơn vị như Tiểu đoàn Thiên Đức, C98 thuộc Trung đoàn Bắc Bắc, Đại đội địa phương quân Việt Yên phối hợp chiến đấu, khi quân địch cụm lại tại Đông Lỗ, C529 đã từ làng Khoát bung ra, hợp đồng chặt chẽ với các đơn vị bạn đồng loạt nổ súng đánh địch, khiến chúng bị bất ngờ. Trận đánh đã thắng lợi giòn giã với kết quả 8 tên địch bị tiêu diệt, 46 tên bị ta bắt làm tù binh, thu nhiều vũ khí trang bị. Từ trận mở màn thắng lợi đó, đã khiến cho địch hoang mang, nhân dân trên địa bàn thì phấn khởi, tin tưởng vào khả năng đánh địch của lực lượng vũ trang địa phương.
 
Tháng 9-1950, quân Pháp ào ạt tiến qua một số xã thuộc Hiệp Hòa để sang Cao Thượng (Tân Yên) nhằm tìm kiếm vị trí của các cơ quan cách mạng tỉnh đóng trên địa bàn. Đi tới đâu, quân địch vơ vét lương thực, gia súc gia cầm của dân, rồi đồn trú tại vùng giáp ranh giữa Tân Yên với Hiệp Hòa, Phú Bình (Thái Nguyên). Đại đội 529 đã phối hợp với đơn vị địa phương quân Yên Thế, Phú Bình và quân chủ lực thuộc Tiểu đoàn Thiên Đức chủ động tiến công địch trên quy mô rộng, bí mật và bất ngờ. Chỉ trong một thời gian ngắn, ta đã tiêu diệt được 22 tên địch (trong đó có 8 tên người Pháp), thu 1 khẩu trung liên, 4 tiểu liên, 13 súng trường, cùng nhiều tài sản có giá trị khác.
 
Tháng 5-1951, quân Pháp lại tập trung đánh cùng lúc vào các xã Đông Lỗ, Châu Minh, Mai Đình, Hương Lâm. Địch nhận định lực lượng của ta bố trí dàn trải nên khó có khả năng chống đỡ. Nhưng cũng từ nhận định sai lầm đó mà khi tiến công, chúng bị bất ngờ khi vấp phải sự kháng cự khắp nơi rất quyết liệt của quân và dân ta. Từ đấy, địch buộc phải chấm dứt các cuộc càn quy mô lớn vào Hiệp Hòa.
 
Tháng 4-1952, được lệnh của Tỉnh đội Bắc Giang, C529 cơ động sang kìm chế quân Pháp ở vùng Núi Voi (Việt Yên), không cho chúng ra kiểm soát đoạn Quán Rãnh đi Tràng, hỗ trợ Tiểu đoàn 61 đánh bốt Nghi Thiết rồi rút về vùng tự do an toàn. 
 
Tháng 2-1954, C529 được lệnh phối hợp với Tiểu đoàn Thiên Đức phục kích đánh địch ở Quế Võ (Bắc Ninh), tiêu diệt hơn 20 tên địch, bắt sống 2 tên, thu 1 súng trường, 1 tiểu liên. Từ sau trận này, C529 được điều sang kiềm chế địch ở Núi Voi, chống địch càn, “chia lửa” với chiến trường Điện Biên Phủ, góp phần vào chiến công chung chói nọi của quân và dân cả nước…
Nghĩa Đảng, tình dân sáng mãi…
 
Trong sơ khảo lịch sử Đại đội địa phương quân 529 Hiệp Hòa, do Trung tá Dương Văn Dũng – Hội trưởng Hội Cựu chiến binh 529 Hiệp Hòa biên soạn đề ngày 22-12-2000, có đoạn viết:
“Đại đội địa phương quân Hiệp Hòa từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu. Đơn vị đã thường xuyên được sự giác ngộ của Đảng, sự tổ chức chặt chẽ của chính quyền cách mạng và các nganh chức năng; và bao la hơn là sự che chở đùm bọc của nhân dân huyện Hiệp Hòa… Nhân dân đã nhường cơm, sẻ áo, thu gom từng lọ gạo kháng chiến để nuôi quân, dành thời gian vá áo quần cho các chiến sĩ, lo thuốc men khi có người bị bệnh, bị thương… Hẳn các chiến sĩ 529 chưa thể nào quên việc làm tình nghĩa của gia đình và bản thân chị Hường khi đóng quân ở Đông Lỗ (nay thuộc xã Danh Thắng), chị đã lo cho anh em từ miếng ăn, hớp uống, chỗ nằm; nhiều đêm chị luộc sắn chờ quân về ăn cho đỡ đói… Còn nữa và còn nhiều nữa những tấm lòng cao cả, nặng nghĩa quân dân mà không sao kể xiết…
 
Từ những yếu tố nói trên tạo cho Đại đội 529 Hiệp Hòa không ngừng lớn mạnh, làm tròn sứ mệnh lịch sử là bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ tài sản của nhân dân, giữ vững vùng tự do, chi viện cho các lực lượng, góp phần vào chiến thắng Điện Biên Phủ lẫy lừng.
 
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại đội địa phương quân Hiệp Hòa đã đánh địch chống càn, công đồn, phục kích trên 100 trận, tiêu diệt hơn 100 tên địch, bắt sống hàng trăm tên, thu nhiều vũ khí trang bị, vật chất của địch… Tiêu biểu cho ý chí quật cường, tinh thần dũng mãnh của đơn vị 529 là Chiến sĩ Thi đua toàn quốc Ngô Quang Sen (năm 2000, đồng chí Ngô Quang Sen được truy tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân)…”.
*
Thời kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trên địa bàn Hiệp Hòa đã lùi xa. Những người cựu chiến binh một thời từng chiến đấu trong đội hình Đại đội địa phương quân 529 giờ đây không còn nhiều. Nhưng những chiến công, sự hy sinh anh dũng của họ thì vẫn còn vang vọng mãi, là bài học giáo dục truyền thống hào hùng của nhân dân và lực lượng vũ trang Hiệp Hòa, đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
 
Nhà báo Nguyễn Hoàng Sáu
(tổng hợp)

Related Articles

Leave a Comment