Huyền thoại Hoa Lục bình

Văn hoá - Xã hội

Ngày xửa ngày xưa từ lâu lắm rồi….

Có một đôi vợ chồng già, làm nghề chài lưới ven sông, họ nghèo lắm, không có miếng đất để dựng túp lều nương thân, chỉ có con thuyền rách nát là tài sản duy nhất. Bồng bềnh nay đây mai đó; Họ muộn mằn, mãi đến tuổi trung niên mới sinh hạ được một mụn con trai, ông bà mừng lắm, từ nay đã có người nối dõi tông đường và đặt tên cậu bé là Hoà.  Hoà mỗi ngày mỗi lớn, chàng trai sông nước vạm vỡ đỡ đần bao việc trên sông, rồi năm tháng qua đi ông bố đã qua đời. Vành khăn trắng trên đầu Hoà đau đớn thảm thiết khóc cha, bó chiếu và đặt người bên doi cát ven sông. Hoà rất muốn đặt cha trên bờ, nhưng làm gì có đất, bên doi cát nước lúc lên lúc xuống thất thường, thương lắm, nhưng Hoà chỉ biết nức nở, nuốt nước mắt vào trong thầm gọi cha ơi…lòng con rất muốn, nhưng biết làm sao được… cha ơi, cha ơi.., kiếp nghèo thân phận nổi trôi…

Sau những ngày đau buồn đó, hai mẹ con nương tự vào nhau, bữa rau bữa cháo qua ngày, được con tôm con tép Hoà mang vào làng rao bán, đổi lấy con củ con khoai chắt bóp dụm dành để thuốc thang cho mẹ, thêm tiền vá lưới, ghép miếng ván sửa lại con thuyền. Hoà ngoan và có hiếu lắm, những củ khoai ngon, miếng vải lành đều dành cho mẹ, dân làng ai cũng khen, có gì đổi nấy, có khi họ còn cho thêm…

Ở làng nọ có một cô con gái con nhà giầu, tên gọi Cẩm Bình nết na thuỳ mỵ

một lần đi chơi gặp Hoà, chàng trai sông nước …đời chớ chêu, Cẩm Bình bỗng đem lòng yêu thầm thương trộm; ngược lại Hoà cũng siêu lòng dẫu biết không môn đăng hậu đối nhưng tình yêu mỗi ngày mỗi lớn, họ ngầm hẹn nhau lúc đầu thôn cuối bãi, lúc trăng lên...Họ thề với nhau dẫu chân trời góc bề cũng sống chết cùng nhau, nặng duyên, nặng tình, nặng kiếp phôi pha…

Trên đời chỉ có hai ta

Chân trời góc bể một nhà sống chung…

Hoà kỳ công mài dũa tặng Cẩm bình hình trái tim óng ánh, bằng những con trai trai lớn đánh bắt được dưới sông, tết nhẫn cỏ may trao tặng người yêu..

Biết phận nghèo, Hoà nói trong hơi thở ấm áp:

…Anh trao em nhẫn cỏ...

Bởi nhà nghèo... em có nhận không?

Đời anh lận đận trên sông...  Mẹ già, thuyền nát, đất không, bến nhờ...

Cảm Bình thương thương lắm, nàng chỉ biết run run, nhận từ tay người yêu nhẫn cỏ, đặt nhẫn cỏ lên môi, cái mùi cỏ thơm thơm ngai ngái của đồng nội triền sông, Hoà lồng nhẫn vào tay người yêu, đôi bàn tay mềm mại thon thả ấy, dưới trăng Hoà quỳ xuống và nói : Đời này kiếp này, anh chỉ có mình em...nhưng anh nghèo quá Cẩm Bình ơi...rồi hai người ôm nhau khóc...

Như cái kim trong bọc, chuyện yêu đương của đôi trẻ rồi cũng bị phát hiện bố mẹ Cẩm Bính nhất quyết không đồng ý, nói rằng: Nhà nó mạt hạng, khố rách áo ôm, quân vô hướng, lấy nó đời con khổ, thiếu gì các chàng trai con nhà khá giả đang săn đón, mà phải đâm đầu chốn không cửa không nhà như kiếp phù du...đã nhiều lần la mắng thậm chí cả đánh đập thâm tím thân nàng; nhưng càng ngăn cản, đôi uyên ương ấy càng kết nhau và thương yêu nhau hơn, không gì có thể chia lìa. Bố mẹ Cẩm Bình đã sai gia nhân cấm cửa Hoà, không được phép lảng vảng gần nhà....

 

.Hoà buồn lắm, nỗi buồn của người nghèo, nỗi buồn cô đơn sâu thẳm, phần nhớ, phần thương ngưòi yêu bị đánh đập, Hoà tan nát cõi lòng, sức trai là thế mà nay quăng chài chẳng được xa, cánh tay dã dời.....   Biết chuyện mẹ Hoà khuyên con, nhà mình “đũa mốc không nên chòi mâm son” con à, càng không nên với “cành vàng lá ngọc”, cụ chỉ buồn cho thân phận nghèo khó...thương con trai, đôi mắt đã mờ lại càng mờ thêm..có những đêm cụ ngồi lau nước mắt trách trời, trách phận, nước mắt của người mẹ già nua rơi xuống dòng sông, nhưng dòng sông vẫn lặng thinh, hững hờ xuôi chảy đến vô tình....

Và một đêm, cái đêm định mệnh ấy, trời giông bão nước sông cuồn cuộn đỏ ngầu....người mẹ già đã ốm mấy tháng nay, bởi thương con bởi nhà nghèo thuốc thang không đủ, cụ mỗi ngày một khô héo, đã chăm lo cho mẹ tận tình, phần thương mẹ già, phần nhớ người yêu, đêm đó nhân bán cá, được ít tiền vào làng lấy thuốc cho mẹ; nhớ người mình yêu chàng chai quyết tìm đến nàng, để thang thuốc bên ngoài; chàng chèo tường tìm hẹn người yêu, nhưng có đâu ngờ mới gặp nhau được ít phút cạnh vườn sau thì bị gia nhân phát hiện, chủ nhà thả chó giữ và sai gia nhân đuổỉ đánh lấy cớ kẻ trộm...chàng trai chỉ biết rời tay người mình yêu dấu và bỏ chạy, chàng vợt qua tường nhưng vẫn không quên quay lại cầm thang thuốc của mẹ...số phận chớ chêu, đám gia nhân hung dữ và đàn chó ngao đã sầm sập đuổi sát tận nơi, vẫn ôm thang thuốc của mẹ trên tay chàng chạy và chạy...Trời tối đen thêm gió giông, chàng va vào cây bên đường chảy máu, vấp ngã  sứt chân đau đớn xót sa nhưng chàng cứ chạy và chạy... nào ngờ đã lao ra đến tận bờ sông, dòng sông cuộn sóng, đất dưới chân chàng bỗng sụt lở, quá mệt do bị truy đổi hụt hơi, chàng ngã và bị dòng nước cuốn đi, trời già thật nghiệt ngã dòng sông đã nuốt xác chàng.

Đám gia nhân biết vậy và cứ thế bỏ về...người mẹ già ốm eo, ngóng đợi và càng ngóng đợi, con thuyền neo đậu bên sông sóng đánh tròng chành, cụ đã kiệt sức bởi chờ con trai và đến sáng hôm sau thì cụ đã ra đi, trước khi chết cụ vẫn gọi Hoà ơi..Hoà ơi..., nhưng chàng trai nào đâu nghe được dòng sông oan nghiệt kia đã cướp mất chàng, cướp mất người con trai hiếu thảo của cụ...

Lại nói chuyện về Cẩm Bình...như thần giao cách cảm, linh tính mách bảo nàng hỏi gia nhân chuyện đuổi bắt người tối qua, nhưng không ai nói, họ chỉ ậm ừ vì bố mẹ nàng đã cấm họ, nếu ai nói sẽ bị đánh đòn và đuổi việc...Mấy ngày sau nhờ một người giúp việc tốt bụng trong nhà nghe lỏm được câu chuyện, nói lại với nàng...nàng đau đớn, vật vã khóc than và chốn tìm đến bến sông, ở đó con đò xưa không còn, chỉ còn lại một nấm mồ chôn trên bãi cát ven sông, đó là nấm mồ của mẹ chàng do dân làng thương cảm chôn cất dùm mà khói đã tàn, hưong lạnh đớn đau...

Lòng trắc ẩn và tình yêu da diết, bởi lời thề..thương cho số phận mẹ con chàng; đêm đêm nàng chốn tìm đến bờ sông ngồi khóc...tiếng khóc thảm thiết lay động trời xanh, tiếng khóc làm loài côn trùng im lặng, tiếng khóc làm dòng nước xưa giữ dằn nay từ từ xuôi chày, trăng đang sáng trong, nay chuyển úa màu.. chàng ơi chàng ở nơi đâu..thân xác chàng trôi dạt chốn nào?..khôn thiêng trời đất cho được vớt xác chàng, vuốt mắt cho chàng, vì tình yêu, vì ngang trái sang hèn, vì giầu nghèo, vì em, mà chàng đã ra đi, than ôi.. trái ngang đời người, than ôi mẹ cha khắc nghiệt rẽ chia  tình con trẻ...

Một tuần liền như vậy, nàng đã kiệt sức, cạn nước mắt; đêm đó ......bỗng từ đâu đó có một loài cây lạ, bệp bềnh dưới nước, a..nh.. Ho..oà , a..nh ..Ho..oà...tiếng khóc đứt quãng,  tưởng xác chàng nổi lên, nàng vội lao ra và ngã xuống dòng sông, ngay chính nơi chàng ra đi,...Đêm ấy cũng là đêm định mệnh của nàng, nào có ai hay...? chỉ có lũ côn trùng tiễn nàng bằng tiếng kèn réo rắt ai oán, trăng nhuỗm màu, dòng sông tĩnh lặng, nàng đã đến gặp người yêu dưới chốn cửu tuyền.....

...Bẩy tuần sau ngày Cẩm Bình mất, bố mẹ nàng lập hương án ngay cạnh bờ sông để cúng tế, giãi bầy ân hận, tạ lỗi về việc làm của mẹ cha, như định mệnh ở đâu đó sau ba tuần nhang, bỗng xuất hiện một loài hoa, thân màu tím cánh mỏng xếp lên nhau chồng chồng lớp lớp như đang hướng lên bờ, hướng lên hỏi ông trời, ở giữa những nhuỵ hoa như có giọt sương đẫm lệ thi thoảng lại rớt xuống dòng sông và dưới cánh hoa ấy là thân cây màu xanh hình như bắp tay người con trai vạm vỡ, nâng đỡ bông hoa, bập bềnh trôi trên sông nước... Bố mẹ nàng thảng thốt nghĩ đó là linh hồn con gái và chàng trai ứng nghiệm, nên chỉ biết cúi lạy những bông hoa nổi trôi dập dềnh kia, xin các con lượng thứ bởi lỗi lầm nghiệt ngã trái ngang trong nhận thức, sự đã rồi của bậc làm mẹ làm cha....

Dưới dòng chảy...bông hoa tim tím, trinh trắng ấy nhỏ những giọt lệ đau đớn xuống dòng sông, sóng xô nghiêng bông hoa, hai tán lá xanh khẽ chạm vào nhau như hai tay người con trai, cung kính cúi lạy bố mẹ trên bờ, để giã từ lần cuối...phiêu dạt... thân phận kiếp hoa trôi....

...Ở xứ Bắc nơi khởi nguồn có câu chuyện này, dòng sông ấy trước đây chưa có ai đặt tên, nay dân gian người ta gọi là sông Thương, bởi câu chuyện tình bất hạnh của đôi trai gái, tha thiết yêu nhau nhưng không thành đôi, bởi người mẹ già xấu số, bệnh tật ngong ngóng chờ con mà chết...dân địa phương thường gọi là hoa bèo tây. Chữ Bèo ý muốn nói thân phận bèo bọt, phù du...ở xứ Nam  bên Sông Hậu khi mọi người biết được câu chuyện này, người ta gọi là Hoa Lục Bình- Chữ Hoa là từ chữ Hoà biến âm (chàng trai) chữ Bình là từ chữ Cẩm Bình (cô gái) còn Lục ( có nghĩa màu xanh- thể hiện cho sự trẻ trung đôi lứa), Hoa Lục Bình- miền Nam; hay Hoa bèo tây là một mà thôi...từ dòng sông Thương miền Bắc, dòng sông Hương dịu êm miền Trung , Kênh rạch miền Nam đều xuất hiện loại hoa này, chúng có mặt khắp nơi ...điều đó muốn nhắc nhở những bậc làm cha làm mẹ hãy tôn trọng tình yêu chân chính của con trẻ, không ngăn cấm, phân biệt giầu nghèo sang hèn ....kẻo lỡ một đời nhân duyên, như huyền thoại về loài hoa Lục Bình đẫm lệ được kể trên...

Có người nói: Rễ cây hoa Lục Bình màu nâu đen là biểu tượng của người mẹ già nua, chắt chiu hút các chất phù du của dòng chảy, tuy tuổi cao nhưng vẫn gắng gượng giúp đỡ,  chăm sóc con trai, con dâu...những cọng bèo hay thân lá như bàn tay to khoẻ của chàng trai là trụ cột gia đình, che nắng che sương cho mẹ già và ấm ủ người vợ  hiền một lòng son sắt, tuy chưa thành đôi  nhưng đã thề chọn một đời bên nhau, cái màu tim tím phớt ấy, thể hiện tình yêu thương chung thuỷ dù nắng mưa, giông tố chẳng đổi dạ thay lòng...bất cứ ở đâu chúng cũng vẫn bồng bênh như con thuyền, vừa lang thang phiêu dạt vừa trôi vừa nở, cứ mỗi cụm hoa Lục Bình tách ra lại thành một gia đình mới, chúng có mặt ở khắp ao chuôm, sông ngòi kênh rạch từ Bắc chí Nam, đâu đâu ta cũng gặp loài hoa này...đó là huyền thoại về một loài hoa: Hoa Lục Bình...

Vũ Hương Giang ( hoacomay75)