Home Tin TứcQuê hương Hiệp HoàNgười Hiệp Hòa Hạnh phúc khi học sinh hiểu bài nhanh, nhớ lâu

Hạnh phúc khi học sinh hiểu bài nhanh, nhớ lâu

by HiephoaNet

Tại Hội thi “Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Bắc Giang lần thứ III năm 2009”, “Sách điện tử địa lý” là đề tài duy nhất trong lĩnh vực giáo dục được trao giải nhì. Sách được đưa vào ứng dụng tạo nên những thay đổi tích cực trong dạy và học môn địa lý, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Tác giả cuốn sách là thầy giáo Nguyễn Thanh Hải, giáo viên giỏi cấp tỉnh nhiều năm, hiện là Hiệu trưởng Trường THPT Hiệp Hoà 1. Cuộc trò chuyện mới đây với thầy Hải là dịp chúng tôi được mục sở thị cuốn sách đặc biệt này và cảm nhận tâm huyết lớn lao của thầy đối với sự nghiệp “trồng người”.

Thầy giáo Nguyễn Thanh Hải (trái) giới thiệu về “Sách điện tử Địa lý”.

Thưa thầy, ý tưởng nghiên cứu, thiết kế  sách điện tử địa lý của thầy bắt đầu như thế nào?

Tôi vốn yêu thích, say mê môn địa lý từ những năm học phổ thông. Đối với tôi, môn học này trang bị kiến thức toàn diện và lý giải thuyết phục về các hiện tượng chuyển động của trái đất, mặt trăng, mặt trời, vị trí địa lý của các nước trên thế giới… Năm 1984, tôi thi đỗ vào khoa Địa lý, Trường Đại học Sư phạm I Hà Nội rồi ra trường về dạy tại Trường THPT Hiệp Hòa 1. Để dạy và học tốt môn Địa lý cần sử dụng nhiều tranh ảnh, biểu đồ, bản đồ minh hoạ, hơn nữa qua thực tế giảng dạy nhiều năm, tôi nhận thấy để học sinh hứng thú với môn học này, hiểu nhanh và nắm vững kiến thức thì ngoài kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa cần sử dụng thêm các mô hình, bản đồ, biểu đồ trực quan. Tuy nhiên, hiện nay dụng cụ trực quan chủ yếu làm bằng giấy và nhựa nên hiệu quả hạn chế, học sinh khó tưởng tượng. Vì thế tôi luôn mong muốn tìm tòi những mô hình động về các hiện tượng địa lý để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ. Điều này thôi thúc tôi bắt tay nghiên cứu, thiết kế cuốn sách điện tử này.

Quá trình thực hiện hẳn không ít khó khăn?

Đúng là không đơn giản chút nào. Môn học này cần nhiều tư liệu như: biểu đồ, bản đồ, tranh ảnh, video clip, các mô hình chuyển động  điện tử. Những tư liệu này không sẵn có mà phải đầu tư thời gian nghiên cứu, thử nghiệm rồi sưu tầm, hệ thống theo nội dung của các lớp học thành các chương, phần khác nhau. Tôi bỏ công sức sưu tầm các đoạn video clip trên mạng Internet về các hiện tượng tự nhiên: bão từ, lốc xoáy, núi lửa… hoặc tranh ảnh rồi còn tự chụp ảnh các địa danh để tạo thành các thư mục tham khảo trong sách. Để tạo được sự chuyển động trên các mô hình, tôi phải thử nghiệm các phép quay, tính toán số liệu rồi mới vẽ trên máy vi tính. Trong các mô hình khó nhất là tính “góc nhập xạ” của mặt trời, tôi phải mất cả tuần để thử nghiệm bằng cách dùng quả địa cầu nhựa và thước thẳng xoay đi xoay lại nhiều lần ở từng vị trí khác nhau sau đó tính toán các “góc nhập xạ”. Nhiều đêm thức trắng loay hoay vẽ, sửa nhiều lần để bảo đảm “góc nhập xạ” của mặt trời được thể hiện trên máy vi tính chính xác nhất. Trong đó, có những mô hình chuyển động phải tính hàng tháng mới xong. Nhưng cũng có  thuận lợi không nhỏ là năm 2006, sau khi bảo vệ thành công học vị thạc sĩ với đề tài: “Phương pháp xây dựng, sử dụng biểu đồ điện tử trong dạy học địa lý lớp 12″, tôi đã tìm hiểu được một số kiến thức liên quan  đến môn học phục vụ nghiên cứu sách điện tử địa lý. Hơn nữa khả năng tin học của tôi xếp hạng giỏi ngay từ khi còn là sinh viên đã tạo thuận lợi trong nghiên cứu, thiết kế sách điện tử.

Khi biết thầy nghiên cứu sách điện tử, người thân và đồng nghiệp có ủng hộ không?

Rất đồng tình. Sau khi tham khảo ý kiến của các giảng viên dạy ở Trường ĐHSP I Hà Nội, tôi được các thầy cô hết lòng ủng hộ. Cùng đó, các đồng nghiệp trong trường cũng mong muốn có sách điện tử địa lý để nâng cao chất lượng dạy học nên nhiệt tình giúp đỡ việc hệ thống kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa từ lớp 10 đến lớp 12 theo từng bài, chương, phần. Bà xã tôi cũng tán thành và tạo điều kiện về thời gian… Khi bắt tay nghiên cứu  mới thấy nhiều khó khăn, đã có lúc nghi ngại về thành công, nhất là một số mô hình chuyển động phải nghiên cứu cả tuần nhưng không thành, nhưng nhờ mọi người động viên nên tôi không nản lòng mà kiên trì làm đi làm lại nhiều lần.

Vậy thầy mất bao thời gian để có được thành công? Tâm trạng của thầy lúc “hái quả”?

Phải mất hai năm, tức là cuối năm 2008, sách được nghiên cứu thành công. Các đồng nghiệp trong tổ địa lý là người biết tin đầu tiên, mọi người chúc mừng, tôi vui lắm, mừng lắm nhưng phải đến khi đưa vào ứng dụng cho thấy tác dụng thiết thực, nhất là thấy vẻ hào hứng và tiếp thu nhanh kiến thức của học trò mới khiến tôi thực sự hạnh phúc.

Sau khi ra đời, sách được đón nhận ra sao, thưa thầy?

Sau khi nghiên cứu thành công sách, tôi dạy thử nghiệm tại trường Hiệp Hoà. Ban đầu do chưa thành thạo máy vi tính nên nhiều giáo viên khó sử dụng. Tôi trực tiếp hướng dẫn các giáo viên vào thời gian cuối các buổi học hoặc vào dịp hè. Năm 2008, sau khi đánh giá, sách được công nhận là đề tài cấp ngành,  được khuyến khích đưa vào giảng dạy trong các trường THPT. Công trình được trao giải nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Bắc Giang 2009. Tiếp đó, sách được áp dụng tại các trường: THPT Chuyên Bắc Giang, THPT Hiệp Hoà 1, THPT Việt Yên 1, THPT Hàn Thuyên Bắc Ninh và Dân tộc nội trú Lạng Sơn.

Thưa thầy, sách điện tử địa lý có tác dụng, ưu điểm gì?

Sách điện tử địa lý được sắp xếp khoa học, lôgic và hệ thống với các phần: Phần 1: Hệ thống kiến thức chuẩn theo sách giáo khoa của từng lớp học. Phần 2: Mô hình bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, video clip minh hoạ. Phần 3: giáo án điện tử, bài tập nâng cao, tra cứu thuật ngữ…

Sách dễ sử dụng, có hệ thống tư liệu về biểu đồ, bản đồ, tranh ảnh, mô hình chuyển động phong phú, gần gũi với thực tế, bảo đảm tính trực quan sinh động, có thể phóng to, thu nhỏ hoặc dừng lại ở bất kỳ vị trí nào hoặc xem đi xem lại được nhiều lần trên máy vi tính. Qua đó, học sinh có thể nắm vững kiến thức trong bài học thậm chí còn hiểu rất rõ sự chuyển động của một số mô hình trong thực tế không thể quan sát hay nhìn thấy được. Ví như là sự chuyển động tự quay của trục trái đất và trái đất quay quanh mặt trời thì rõ ràng giáo viên chỉ giảng cho học sinh nghe chứ học sinh không thể nhìn thấy sự chuyển động đó nếu không có mô hình chuyển động trong sách điện tử. Không chỉ vậy, trong các bài giảng, để mô tả các trận bão nhiệt đới, bão sa mạc… thông qua sách điện tử địa lý, giáo viên  có thể nhấp chuột ngay trên mục các “hiện tượng tự nhiên” trong sách để minh họa với những hình ảnh thật, tạo hứng thú cho học sinh. (vừa nói thầy Hải vừa nhấp chuột, trên màn hình vi tính hiện lên những hình ảnh trái đất quay, lốc xoáy, cát bay mù mịt, rồi  khu rừng rậm với những động vật quý hiếm… hấp dẫn, sinh động như cuốn phim). Ngoài việc giúp giáo viên nâng cao chất lượng dạy môn địa lý, sách điện tử địa lý còn giúp học sinh tự học và kiểm tra trình độ của mình ở nhà qua phần đề kiểm tra, bài tập, biểu đồ, bản đồ câm. Các giáo viên sau khi dạy sách điện tử địa lý nhận xét: Có sách này, công tác giảng dạy của họ thuận tiện hơn, không phải tra cứu tài liệu qua nhiều cuốn sách, hay làm đồ dùng để minh họa cho bài giảng mà chỉ cần tìm trong sách điện tử là có. Đặc biệt, sách điện tử có giáo án nên có thể soạn giáo án trực tiếp trên máy vi tính, khi giảng bài không phải viết bảng, có thể dành thời gian cho học sinh thảo luận nhóm, xem tranh ảnh, bản đồ minh họa để khắc sâu kiến thức.

Thực tế qua thời gian đưa vào ứng dụng sách điện tử địa lý, chất lượng giáo dục ở môn học này nâng lên như thế nào?

Kết quả cho thấy, sử dụng “sách điện tử địa lý”, học sinh hiểu bài nhanh, nhớ lâu, qua kiểm tra, tỷ lệ đạt điểm trung bình 7,3-8,6, cao hơn dạy học theo phương pháp truyền thống theo sách giáo khoa từ 1- 2 điểm. Tại trường PTTH Hiệp Hòa của tôi, sau gần ba năm áp dụng sách điện tử địa lý vào dạy học, tỷ lệ học sinh học môn địa đạt khá, giỏi tăng mạnh hằng năm. Năm học 2008-2009, toàn trường có 3 học sinh đạt giải khuyến khích cấp tỉnh, năm 2009-2010, toàn trường có 2 học sinh đạt giải nhì, 1 học sinh đạt khuyến khích môn địa cấp tỉnh…

Theo thầy, việc ứng dụng rộng rãi sách điện tử địa lý vào các trường học hiện nay có khó khăn không?

Từ kết quả qua thực tế, sách điện tử địa lý đã được một số trường trên địa bàn tỉnh ứng dụng dạy học. Sở Giáo dục- Đào tạo có kế hoạch đưa sách vào giảng dạy ở tất cả hệ thống các trường THPT và tập trung nâng cấp hệ thống mạng Internet nội bộ của ngành để các trường thuận lợi hơn trong khai thác tiện ích từ sách điện tử địa lý. Tuy nhiên, khó khăn là hiện nay, nhiều trường còn thiếu máy móc để ứng dụng sách vào giảng dạy nên rất cần sự quan tâm đầu tư hơn nữa của các cấp ngành và chính quyền địa phương.

Thầy có kế hoạch nghiên cứu công trình nào phục vụ công tác?

Tôi đang tiếp tục nghiên cứu để nâng cao hơn nữa chất lượng của sách điện tử địa lý và nghiên cứu đề tài: “Ứng dụng hệ thống điện tử để quản lý trong các trường trung học phổ thông”

Xin cảm ơn thầy! Chúc thầy tiếp tục thành công với những đề tài của mình!

Thanh-Minh (Thực hiện)

Related Articles

Leave a Comment