Home Tin TứcKinh tế Người anh hùng của nhân dân Lục Ngạn được thờ ở đền Hả là ai?

Người anh hùng của nhân dân Lục Ngạn được thờ ở đền Hả là ai?

by HiephoaNet

Người anh hùng của nhân dân Lục Ngạn được thờ ở đền Hả là ai? Vũ Thành hay Thân Cảnh Phúc?

Vừa qua, nhân sự kiện Thân tộc “Kỷ niệm 1000 năm họ Thân trong lịch sử dân tộc” tại khu vực cạnh đền Hả, (thôn Bãi Bông) xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang; và được xem, nghe các phương tiện thông tin đại chúng: truyền hình trực tiếp của đài Phát thanh&Truyền hình Hà Nội; Báo Bắc Giang, tạp chí Sông Thương của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Bắc Giang đăng hai bài viết về “Nguồn gốc họ Thân” và “Những người con làm rạng danh dòng họ Thân”; bạn đọc càng cảm kích về một dòng họ đã cùng với bao dòng họ khác là con dân nước Việt đã góp vào lịch sử dân tộc, làm rạng danh dòng họ và non sông đất nước.

Vì vậy, việc tổ chức kỷ niệm cũng như vị trí, vai trò của họ Thân trong lịch sử dân tộc đã được khẳng định, không có gì phải bàn. Nhưng, có đôi điều băn khoăn, không chỉ riêng tôi, tác giả bài viết này, mà hầu hết người dân Hồng Giang, Lục Ngạn, Lục Nam, Lạng Giang… và nhiều giới chức trong và ngoài ngành Văn hoá-Thông tin có những thắc mắc cần có sự lý giải, sáng tỏ, thoả đáng, đó là:

Đền Hả, nơi thờ Thượng tướng quân Vũ Thành; nơi nhân dân các dân tộc Lục Ngạn nói chung vẫn đinh ninh là như vậy. Sách: “Hội Từ Hả” của UBND huyện Lục Ngạn xuất bản năm 1985 (nhân kỷ niệm 700 năm kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông của nhân dân các dân tộc Lục Ngạn đã dẫn (trang 5&6 của tác giả Khổng Đức Thiêm- Ban thư ký khoa học Hội đồng lịch sử in trong tập “Hội Từ Hả”): “Thời kỳ Huệ Tông trị vì (cuối thời Lý, bước sang thế kỷ XIII) đất nước luôn năm loạn lạc. Trải qua bao phen binh lửa, cuối cùng nhà Vua nhường ngôi cho Lý Chiêu Hoàng, Thái Đường công chúa Lý Thị Cảnh thì đem gả cho quan Tả bộc xạ Vũ Tỉnh. Được mấy năm yên hàn, Vua tôi mừng họp, dân nước thuận yên… Huệ Tông mất, Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh. Vũ Tỉnh buồn chán, cáo quan về hưu tại thôn An Khánh, xã Tòng Lệnh, huyện Na Ngạn (nay là Lục Nam)… Lấy thú vui nhàn tản và sông núi để tiêu sầu. Mấy người em gái cũng theo chị về đây. Cho mãi đến năm Kỷ Hợi (1239)” ; rồi sau đó chuyển sang thôn Bồng Lai và sinh ra Vũ Thành. Như vậy, Vũ Thành được sinh ra, lớn lên và đánh giặc ở vùng đất Lục Ngạn (vợ của Vũ Thành là Giáp Thị Tuấn- Người làng Kép, xã Hồng Giang). Hiện tại từ Thượng Ải quan- tức ải Sa Lý, đến Hạ bồ đề- tức Phả Lại có tới 72 nơi dựng đền thờ Ông.

Sách “Đại Việt sử ký” ghi đoạn này như sau: “Ất Dậu, năm thứ 7 (1285), mùa Xuân, tháng Giêng ngày mồng 6, Ô mã Nhi nhà Nguyên đánh vào các xứ Vạn Kiếp và núi Phả Lại, quan quân thua chạy, tan vỡ”. Hiện các lễ hội ở Tòng Lệnh và Hả Hộ từ ngày 6 đền ngày 8 tháng Giêng hàng năm là để kỷ niệm và tưởng nhớ ngày Vũ Thành qua đời (Vũ Thành về đến núi Kỳ Sơn thì hoá, chính nơi dựng đền ngày nay).

Sách “Lễ hội Bắc Giang” của Sở Văn hoá Thông tin Bắc Giang xuất bản năm 2002; trang 397 có ghi: “Đền từ Hả thuộc thôn Hả Hộ (còn gọi là thôn Kép) xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Đây là ngôi đền nằm trong khu di tích đền- chùa Từ Hả- thờ Đức Thánh Vũ Thành (tức tướng quân Thân Cảnh Phúc)”.

Trong bài viết “Nguồn gốc họ Thân” của tác giả Thân Đức Hạnh, in trong tạp chí Sông Thương số 6/2010 (trang 52, 53, 54) khẳng định: “ Như vậy, ba đời tù trưởng châu mục Lạng Châu đều là phò mã của Vương triều Lý (từ 1010-1066)… Thân Thừa Quý, chúa động Giáp là Thuỷ tổ họ Thân”…và “Đặc biệt là đền Hả, xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang là nơi thờ danh nhân Thượng tướng quân Thân Cảnh Phúc”. Tất cả 3 ảnh minh hoạ in trong bài viết của tác giả Thân Quang Huy (cũng trong tạp chí Sông Thương số 6/2010) đều ghi chú thích: “Ngai thờ Thân Thừa Quý; Đền thờ ba phò mã họ Thân (Đền Hả – Lục Ngạn) và Lễ hội Đền Hả tưởng nhớ tướng quân Thân Cảnh Phúc”.

Trên thực tế và sử sách đã có nhiều chỗ khác biệt. Hiện đền Hả, Thần tích, sắc phong vẫn còn 21 đạo sắc không có chỗ nào ghi tên Thân Cảnh Phúc. Bà Giáp Thị Tuấn vợ của Vũ Thành có phải là công chúa nhà Lý hay không? Vậy sự khác biệt về thời điểm lịch sử giữa Lý và Trần, giữa Vũ Thành và Thân Cảnh Phúc, giữa ngày Giỗ Thần của họ Thân (29 tháng10 âm lịch) và ngày mở hội của người Tòng Lệnh và Hả Hộ hàng năm là như thế nào? Sự trùng lặp ở chỗ nào? Vì sao lại có đền thờ Thân Công Tài và tên của một con đường ở thành phố Lạng Sơn hiện được đặt tên là đường Thân Cảnh Phúc mà lại không có ở Lục Ngạn, nơi được coi là “Thuỷ tổ họ Thân”? Vậy người được thờ hiện nay ở đền Hả chính thức là ai? Vũ Thành hay Thân Cảnh Phúc? Sao lại có chuyện “Thân Cảnh Phúc (tức Vũ Thành) và Vũ Thành (tức Thân Cảnh Phúc)” như vậy? Tỷ dụ, ngay sự kiện lịch sử gần đây nhất là: chiếc xe tăng nào húc đổ cánh cổng dinh Độc Lập đầu tiên trong thời điểm 11h30 phút ngày 30 tháng tư ấy; nếu không có minh chứng của nhà báo nước ngoài thì chắc gì chiếc xe tăng 390 lại được vinh dự thay thế cho xe 843?.v.v. Vì vậy, về vấn đề lịch sử, khao học không nên phỏng đoán, suy đoán, và càng không nên võ đoán. Còn vấn đề hồ sơ di tích đã có chữ ký của các cấp từ cơ sở và huyện Lục Ngạn cũng chỉ là thủ tục cần thiết để đảm bảo cho việc công nhận di tích mà bấy lâu nay người Lục Ngạn trực mong chờ, ước ao mà thôi, chứ đấy không phải là bằng chứng là mọi người đã thừa nhận sự việc trên. Giả dụ, có đầy đủ bằng chứng làm sáng tỏ thì việc “thay tên, đổi họ” hoặc “ tức là…” cũng phải được làm rõ, đó cũng là việc bình thường và phải có đính chính trên các văn bản, các sách đã xuất bản, chứ không thể mỗi bài viết, mỗi người viết có sự khác nhau và cứ theo sự suy đoán cá nhân như vậy; vừa thiếu khoa học, vừa tuỳ tiện, nhất là trong lĩnh vực tâm linh, thờ tự lại càng phải thận trọng, chính xác. Quá khứ và lịch sử không bao gìơ đổi thay; nhưng vì lý do nào đó, thiết nghĩ, ta nên có một hoặc nhiều hội thảo các cấp tại đền Hả cho nhiều đối tượng được tham góp, chứng kiến cho sáng tỏ, thoả đáng; vì trong lòng dân Lục Ngạn từ trước đến nay chỉ có “Người anh hùng áo vải Vũ Thành” và họ cứ chờ xem lại vở diễn của Đoàn nghệ thuật chèo Bắc Giang “ Thanh gươm dòng họ Vũ”. Đó là điều quan tâm của bao người dân Lục Ngạn đang chờ các cơ quan chức năng giải đáp./

Bài và ảnh: Bá Đạt.(Nguyên Trưởng phòng, Phòng Văn hoá-TT Lục Ngạn)

 

Related Articles

Leave a Comment