Home Tin TứcQuê hương Hiệp HoàGiới thiệu Hiệp Hòa Sửa nói ngọng cho các em nhỏ

Sửa nói ngọng cho các em nhỏ

by HiephoaNet

 

PHƯƠNG PHÁP SỬA VÀ TIẾN TỚI XOÁ NÓI NGỌNG CHO CÁC EM NHỎ MỘT SỐ VÙNG Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG VÀ TRUNG DU BẮC BỘ

Địa phương miền Bắc hay nói ngọng: con em ở các tỉnh Đồng bằng và Trung du Bắc bộ chủ yếu là con em nông dân, chính vì vậy mà việc nói ngọng còn hết sức phổ biến. Đặc biệt là không chỉ các em nhỏ mà ngay cả người lớn. Trong những lần làm công tác thanh niên tình nguyện ở các tỉnh Đồng bằng và Trung du Bắc bộ, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến sửa ngọng và từng bước xóa nói ngọng cho các em ở độ tuổi lớp 1 và lớp 2. Thực tiễn thử nghiệm 3 năm (từ 1998 đến 2000) kết quả cho thấy việc xoá nói ngọng những chữ cái và chữ ghép cho các em nhỏ một số vùng ở tỉnh Đồng bằng và Trung du Bắc bộ là rất khả quan, có thể nhân rộng không chỉ ở các vùng nêu trên  mà có thể áp trên diện rộng các tỉnh ở Đồng bằng và Trung du Bắc bộ. Giới hạn độ tuổi nói ngọng dễ sửa: giáo dục cấp Tiểu học

Trẻ nhỏ nói chung và trẻ nhỏ các tỉnh Đồng bằng và Trung du Bắc bộ nói riêng còn nói ngọng rất nhiều. Nhất là ngọng ở phụ âm L – N; Ch – Tr; D – r … là tương đối nhiều, phát âm không chuẩn L – N; Ch – Tr; D – r cho nên các em không có khả năng sử dụng tiếng Việt văn hoá, ảnh hưởng tới kỹ năng nói trong quá trình giao tiếp.

Thực tế khi làm công tác thanh niên tình nguyện, điều mà làm chúng tôi phải bật cười vì khi mới gặp, giao tiếp với các em nhỏ ở một số vùng thuộc các tỉnh Đồng bằng và Trung du Bắc bộ, cụ thể là huyện Đông Anh, Sóc Sơn, Ba Vì (Hà Nội), Tân Yên (Bắc Giang), Thuận Thành (Bắc Ninh) và một số vùng lân cận khác thấy các em nói ngọng rất nhiều. Việc đầu tiên là phải tạo cho các em có tính chủ động nói trong giao tiếp, trong vui chơi và các thời gian làm việc khác. Chúng tôi làm công tác phân loại số em nói ngọng giữa âm L và âm N; âm Ch – âm Tr; âm D – âm R, bao nhiêu em không phân biệt được âm L và âm N; âm Ch – âm Tr; âm D – âm R.  Những số liệu điều tra phải chính xác, thực chất sau đó tìm ra nguyên nhân: do người lớn ở địa phương cũng nói ngọng, hơn nữa, trong quá trình nói, xem trên truyền hình, nghe đài và các phương tiện thông tin đại chúng khác, các em chưa có ý thức nói chuẩn, chưa lắng nghe ý kiến của các thầy giáo, cô giáo ở bậc Tiểu học hoặc những người góp ý sửa nói ngọng, thậm chí ngay cả giáo viên lớp mẫu giáo chưa chú ý sửa cho các cháu trong các giờ học. Khi tìm ra nguyên nhân mà các em phát âm ngọng âm L và âm N; âm Ch – âm Tr; âm D – âm R, chúng tôi thiết nghĩ là cần phải đưa ra những biện pháp để sửa ngọng cho các em ngay trong các đợt làm công tác thanh niên tình nguyện vì chúng tôi là những cán bộ, giáo viên, đặc biệt là các sinh viên khoa Ngữ văn ở Trường ĐHSP Hà Nội có rất nhiều tiềm năng trong việc sửa nói ngọng.

Chúng tôi tiến hành đọc mẫu những từ ngữ câu có chứa tiếng trong đó có âm các em nói ngọng nói sai, yêu cầu các em nói lại (theo như cách dạy phát âm khi dạy học ngoại ngữ). Cần xây dựng những đoạn, những câu thơ ngắn có tần số âm dễ mắc lỗi ngọng. Cần chọn những từ ngữ, câu tập trung có nhiều những âm L và âm N; âm Ch – âm Tr; âm D – âm R. Đặc biệt những âm dễ lẫn đứng cạnh nhau thì càng hay phát âm sai. Vì vậy, cần chú ý chọn những từ ngữ có âm L và âm N; âm Ch – âm Tr; âm D – âm R đứng cạnh nhau.

Thực tế trên một buổi sửa cho các em nói ngọng phụ âm L tôi yêu cầu các em đó đọc cong lưỡi, hơi thoát ra đằng mũi, yêu cầu các em đọc đi đọc lại nhiều lần từ các tiếng dễ đến tiếng khó: lá, lan, lúa nếp, lung linh… Đối với em đọc ngọng phụ âm N. Yêu cầu các em đọc thẳng lưỡi, để khi phát âm đầu lưỡi chạm vào răng, làm đi làm lại nhiều lần. Âm Ch để lưỡi thẳng, hơi thoát ra mọt cách thoải mái, còn âm Tr thì lưỡi cong lên áp sát răng hàm trên. Am d thì hở miệng khi phát âm, lưỡi thẳng áp răng hàm dưới để thoát hơi một cách dễ dàng, còn âm R thì uốn lưỡi khi phát âm thì bật mạnh và tạo thành lưỡi cứng hơi rung và cong lên hàm trên… Sau khi phát âm được các âm cho là âm gốc hay nói ngọng, chúng tôi cho áp dụng vào phần thực hành. Ví dụ:

– Các em thực hành trong những giờ luyện đọc bằng những câu có phụ âm L – N:

“Lúa làng ta năm nay bị lụt lội”

“Năm nay làng lụt lội nhiều nên lúa nếp lép”

“Lúa nếp là lúa nếp làng

Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng”

“Lúa nếp là lúa nếp nương

Lúa lên lớp lớp lòng Niềm thấy vui”

“Giàng A Nủng lên núi lấy nước nấu lẩu lòng”

“Lọ lục bình”

“Lấy nước máy”

“Người dân Ba Vì cấy lúa nếp nương”

“Lúc nào cũng vui vẻ”

“…làm dịu nắng trưa”

“Lan tươi màu nắng vàng”

“Nắng ghé vào của lớp”

“Hoa lan lấp ló qua kẽ lá. Nụ hoa xinh xinh”

“Chưa lần nào về phép”

“…ngồi trên thuyền nan rẽ lá, hái hoa”

“… chú công nhỏ chỉ có bộ lông màu nâu gạch”

“Nam mong lớn lên…”

“Lát nữa chim mẹ về, không thấy con sẽ buồn lắm đấy”

“Nó lấy làm đắc ý lắm”

“Con lươn nó luồn qua lườn”

“Lúc nào lên núi lấy nứa về làm lán, nên lưu ý nước lũ”

…………………………………………………………………………….

– Chữ nói hay ngọng các âm Ch và âm Tr

“Buổi trưa ăn bưởi chua”

“Trưa chị Châu chặt ngô luộc rồi, chiều chú Trung chặt ngô rồi luộc”

“Trưởng chuyên môn toàn nói chuyện ngoài đời minh họa”

“Kể chuyện trẻ trâu”

“Chú Trung trói chó”

“Anh chiểu chăn trâu chiều”

“Con chim chích choè trò truyện với con sáo nâu”

“Anh nông dân chăm chỉ làm ruộng trũng”

…………………………………………………………………………….

– Chữ nói hay ngọng các âm D và âm R

“Dạy về thành phố Lêningrat”

“Duyên giảng dạy ruộng đồng”

“Nói chuyện, dùng cử chỉ buồn cười rung rốn”

Kết quả cho đến thời điểm khi kết thúc đợt công tác thanh niên các vùng như nói ở trên, chỉ còn vài em trong tổng số 90 em (3 đợt) không ngọng trong khi nói những âm L và âm N; âm Ch – âm Tr; âm D – âm R. Cũng có em còn ngọng các âm L, R, Tr, R do tật to đầu lưỡi.

Một số đề xuất:

– Người làm công tác sửa ngọng làm mẫu phải chuẩn.

– Chú ý các em sửa đúng, có hay mắc lại không.

– Biết phối hợp với các môn học, giờ học, giờ chơi, giờ ngoại khoá, mọi nơi, mọi chỗ.

– Phối hợp với gia đình, nhà trường, xã hội để rèn luyện cho các em phát âm chuẩn mọi lúc, mọi nơi.

– Kết hợp vận dụng em đọc đúng đọc chuẩn phát âm cho bạn mình.

 

Đào Duy Tuấn  – ĐHSP Hà Nội

Trần Thị Thương Huyền – Cao học K18 ĐHSP Hà Nội

Các tác giả trực tiếp gửi cho Hiephoanet, Ban biên tập có biên tập lại 17/2/2011

 

Related Articles

Leave a Comment