Trang chủ Tin TứcQuê hương Hiệp HoàNgười Hiệp Hòa Hoàng Vân trong mùa Thu cách mạng

Hoàng Vân trong mùa Thu cách mạng

Đăng bởi HiephoaNet

Trong cuốn sách “Lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và nhân dân Hiệp Hòa” do Huyện ủy Hiệp Hòa (Bắc Giang) xuất bản năm 1992, đã có những trang ghi đậm về Hoàng Vân, trung tâm  ATK 2  của Trung ương thời kỳ tiền khởi nghĩa, nơi thành lập chi bộ nông nghiệp đầu tiên của tỉnh Bắc Giang, nơi diễn ra  Hội nghị quân sự Bắc Kỳ chuẩn bị cho cách mạng tháng Tám 1945… Hoàng Vân là một vùng quê cách mạng nổi tiếng cả nước, được mệnh danh là  một xã “Đỏ” bên sông Cầu…

Cây đa Tổng Bí thư Đảng Trường Chinh trồng tại Đình làng Vân Xuyên ngày 30/8/1988, ảnh Ngô Văn Tụ


Về Hoàng Vân trong những ngày này, chúng tôi đã được dịp gặp lại rất nhiều những sự kiện, con người nơi đây đã trở thành dấu ấn không thể nào phai. Lãnh đạo xã dù rất bận rộn với công việc, vẫn dành thời gian giúp  chúng tôi nghiên cứu tìm hiểu về truyền thống và những đổi thay trên vùng quê cách mạng này. Các anh cho biết, xã Hoàng Vân hay tổng Hoàng Vân thời Pháp thuộc có vị trí  nằm sát bên sông Cầu, là địa giới tự nhiên giữa hai tỉnh Bắc Giang và Thái Nguyên. Dân cư sống tập trung, làng xóm mang nhiều dáng vẻ của đồn lũy phòng thủ. Ngay từ tháng 8/1938, đồng chí Ngô Tuấn Tùng, một trong những cán bộ cách mạng đầu tiên của huyện Hiệp Hòa đã bí mật đưa đồng chí Hoàng Quốc Việt về gây dựng phong trào ở Hoàng Vân. Bằng kinh nghiệm hoạt động bí mật nhạy bén và sự hiểu biết sâu sắc, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã tuyên truyền, giác ngộ một số gia đình nông dân, nhất là số thanh niên yêu nước. Để đến ngày 16/2/1940, chi bộ Đảng ở Hoàng Vân chính thức được thành lập và được Xứ ủy Bắc Kỳ giao cho nhiệm vụ lãnh đạo phong trào cách mạng trong toàn huyện Hiệp Hòa và phía nam huyện Phú Bình, Phổ Yên (Thái Nguyên). Từ đầu năm 1943, Hoàng Vân được chọn là trung tâm ATK 2 của Trung ương, nên nhiều cán bộ tiền bối của Đảng như Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Lê Thanh Nghị, Hoàng Văn Thái, Trần Quốc Hoàn…thường xuyên về hoạt động, được nhân dân và lực lượng vũ trang xã Hoàng Vân đã hết lòng che chở, cưu mang trong sự lùng bắt ráo riết của địch. Và những sự kiện lịch sử lớn đã diễn ra ở đây. Đặc biệt, từ ngày 15 đến 20/4/1945, tại nhà ông lý Đông (Ngô Văn Đông), thôn Liễu Ngạn, đã diễn ra Hội nghị quân sự Bắc Kỳ dưới sự chủ trì của đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng, quyết định những vấn đề đặc biệt quan trọng để chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước… Để hiểu thêm về đất và người Hoàng Vân, chúng tôi gặp gỡ những nhân chứng lịch sử mà theo lời lãnh đạo xã thì số còn sống cũng chỉ còn trên đầu ngón tay. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, cả xã có xóm Đỏ và làng Lạc Yên, cùng với 173 hộ gia đình và cá nhân được Nhà nước công nhận “có công với nước”; 5 di tích được công nhận di tích lịch sử cách mạng. Ngày 11/6/1999, xã đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân…

Anh Ngô Quang Lập, ở thôn Vân Xuyên dẫn  tôi về xóm Đỏ. Tên cũ là xóm Đá, cái tên “xóm Đỏ” chỉ có từ khi cách mạng về  đây với 33/35 gia đình là cơ sở nuôi giấu cán bộ của Đảng. Chúng tôi vào nhà cụ Chế, nơi đặt tấm bia ghi di tích lớp huấn luyện chính trị của Đảng, bây giờ là nhà của gia đình ông Ngô Văn Lê, cháu nội của cụ Chế. Anh Lập kể: Mùa đông  năm 1942, xóm Đá (thôn Vân Xuyên), nơi có cơ sở cách mạng vững vàng, được Trung ương chọn làm địa điểm đặt cơ quan và mở lớp huấn luyện chính trị cho cán bộ ở các tỉnh Bắc Kỳ, do đồng chí Trường Chinh trực tiếp về giảng dạy. Anh Lập dẫn chúng tôi vào tham gia đình cụ bà Ngô Thị Đảng, một cán bộ tiền khởi nghĩa, người đã trực tiếp tham gia hoạt động trong những ngày tháng lịch sử của 60 năm trước. Cụ Đảng cùng chúng tôi ra  thăm ngôi đình Vân Xuyên. Dừng lại trước cửa đình, cụ bồi hồi kể về những ngày tháng sục sôi ấy. Cụ được ông Hoạt (tức đồng chí Ngô Duy Phương- một trong những đảng viên đầu tiên của huyện Hiệp Hòa), giác ngộ. Năm 1944, cụ được kết nạp Đảng và được giao nhiệm vụ phụ trách công tác vận động phụ nữ. Tại ngôi đình này, ngày 1/6/1945, cụ cùng với các lực lượng vũ trang xung kích tiến lên giải phóng huyện lỵ Hiệp Hòa giành chính quyền về tay cách mạng… Cụ chỉ vào cây đa trước cổng đình do đồng chí Trường Chinh, nguyên Tổng Bí thư của Đảng trồng trong lần về thăm Hoàng Vân lần cuối, ngày 30/8/1988, mắt dưng dưng nhòe lệ…

Đi suốt dải sông Cầu, không thể phân biệt đâu là chân đê, là bến bãi, bởi chỉ có một màu xanh um tùm cây cối.  Anh Lập dẫn chúng tôi vào một gia đình nằm sát triền sông thuộc ấp Vạn Thạch, ngôi nhà thấp nhỏ nằm lẩn khuất sau những rặng tre tươi tốt. Một cụ già lưng đã còng, da dẻ nhăn nheo, nhưng ánh mắt còn sáng đón chúng tôi. Đó là bà Trương Thị Vịnh, con gái cụ Nịnh, người lái thuyền năm xưa đã cứu thoát đồng chí Trường Chinh trên bến sông này, khi đồng chí về giảng cho lớp huấn luyện chính trị bị địch lùng bắt, nhờ lòng gan dạ, mưu trí, bố con cụ Nịnh đã đưa sang sông an toàn…Khi hòa bình lập lại, đồng chí Trường Chinh đã thư về gia đình để ghi ơn, nhưng tiếc thay, người lái thuyền năm ấy đã mất từ trước ngày giải phóng. Cô Hai năm nào giờ bùi ngùi nói: “Bác Trường Chinh lần nào về Hoàng Vân, tôi cũng được gặp, lần cuối cùng bác về đây cũng đã tròn 17 năm rồi…”. Xuôi một đoạn nữa rồi ngược về thôn Liễu Ngạn, chúng tôi vào di tích gia đình cụ lý Đông (Ngô Văn Đông),  là nơi Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị quân sự Bắc Kỳ. Ngôi nhà ngày xưa không còn lại chút gì, chỉ có tấm bia nhỏ ghi dấu sự kiện, nhưng chúng tôi vẫn thấy âm hưởng của những ngày sục sôi cách mạng như vẫn còn  đây…

Trở lại trụ sở xã khi bóng nắng tháng Tám đã dát vàng trên mọi cảnh vật của vùng quê đang từng ngày đổi mới, đường làng, ngõ xóm đâu cũng khang trang. Trao đổi với các đồng chí lãnh đạo địa phương, chúng tôi thấy được những bước đi lên vững chắc của vùng quê cách mạng hôm nay. Dẫu nhiều đổi thay, khi biết những trăn trở của chúng tôi khi thấy những  nơi lưu giữ những dấu tích lịch sử, từ nhà truyền thống, ngôi đình, đến những tấm bia…còn khá tuềnh toàng, các anh lãnh đạo xã báo tin rằng, đã có dự án tôn tạo, trùng tu đình, nhà truyền thống và các điểm di tích trị giá trên chục tỷ đồng. Mong sao dự án sớm được thực thi, nay mai, Hoàng Vân cùng với một số xã lân cận có di tích sẽ trở thành điểm tham quan, du lịch để những giá trị của lịch sử được giữ gìn và phát huy mãi mãi…

Rời Hoàng Vân khi phiên chợ xã còn đương nhộn nhịp. Gương mặt, nụ cười rạng rỡ của những người dân vùng quê cách mạng cứ lưu luyến mãi. Vẫn những con người dân quê mộc mạc ấy mà mấy mươi năm trước đã góp phần làm nên lịch sử, để hôm nay họ lại đang ra sức làm giàu cho quê hương. Bên kia, con đường nhựa nhộn nhịp những chiếc xe ra vào bến cát. Sông Cầu mùa nước sóng vỗ lao xao. Những lá cờ đỏ sao vàng trên nóc ngôi nhà truyền thống, trên khắp các ngả đường Hoàng Vân càng rực hồng hơn trong sắc nắng Thu như hào khí năm xưa vọng về…

Nguyễn Hoàng Sáu , 15/8/2010

Xem chi tiết về lịch sử Hiệp Hòa:

https://docs.google.com/View?id=dgzxgjqq_658r4vqxz

Trang hiephoa.net được hiển thị tốt nhất trên trình duyệt Mozilla Firefox và Google Chrome

 

Bài liên quan

Gửi bình luận