Trang chủ Quảng cáo Đi tìm lời ru

Đi tìm lời ru

Đăng bởi HiephoaNet

Người phụ nữ Việt nam không chỉ nuôi con bằng dòng sữa trắng trong, ngọt lành mà còn bằng những lời ru thiết tha, trìu mến với triết lí sâu xa: Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn (Nguyễn Duy). Lời ru đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Nhưng rất tiếc, ngày nay những lời ru cứ xa vắng dần. Nhiều bà mẹ trẻ không biết hát ru con.

Con đi qua những lời ru. Nhặt lên dải nắng cuối thu giữa chiều. ảnh minh họa

Nhịp sống hối hả cùng nhiều loại hình văn hóa giải trí hiện đại đang rất thịnh hành cùng với sự bận rộn làm con người ít có điều kiện thời gian chăm sóc gia đình, con cái. Người mẹ, người nuôi trẻ nhận thức không đầy đủ về ý nghĩa của lời hát ru. Thay bằng cử chỉ vỗ về yêu thương nhè nhẹ khi bế trẻ, xoa đầu, xoa vầng trán của bé, gieo xuống cơ thể non nớt sự mát sa nhẹ nhàng kết hợp lời hát ru sâu lắng, thiết tha, một số người đã lạm dụng đĩa hát ru có sẵn, thậm chí cả những loại băng đĩa nhạc gây cảm giác mạnh để ru trẻ. Trẻ phải ngủ theo thói quen hoặc ngủ khi đã buồn ngủ, hay đã quá mệt hay sau những lời quát doạ của người lớn…Không thể phủ nhận việc trẻ em được nghe nhạc đúng cách từ trong bụng mẹ sẽ rất tốt. Nhưng không phải ai cũng có điều kiện để làm điều đó. Lời ru ngọt ngào, sâu lắng xuất phát từ trái tim, được hát thành lời từ trên môi ngườì mẹ, người bà, người chị, người cha… có ý nghiã  lớn lao vô cùng.

Bác Hồ đã nói: Trẻ thơ như búp trên cành. Biết  ăn, biết  ngủ  biết  học  hành  là  ngoan. Đúng vậy, người lớn chẳng đòi hỏi gì hơn đặc biệt là đối với trẻ chưa tới độ tuổi đến trường. Trẻ rất cần một sự nâng niu vỗ về, cưng nựng. Những lời ru bắt đầu từ cụm từ ầu ơ, à ơi…đã hàm chứa tính chất trữ tình, đằm thắm, thanh sạch, chứa chan niềm yêu từ giai điệu dung dị, mượt mà, mênh mang. Nội dung của lời hát ru bao giờ cũng là những câu ca dao, những câu hò, câu ví…tuỳ theo vùng miền và ở vùng nào cũng có. Lời ca phản ánh cuộc sống lao động vất vả, một nắng hai sương của con người, chứa đựng bao triết lí cuộc đời. Nội dung lời hát ru là một phần quan trọng của dòng văn học dân gian- mạch nguồn của văn học dân tộc. Trong lời hát ru có dòng sông quê, có con đò nhỏ, có chiếc cầu tre, có cánh cò bay la, cánh cò bay lả, có cánh diều tuổi thơ…có công cha nghĩa mẹ, có tình làng xóm quê hương…Tất cả những điều thiêng liêng đó đã được mẹ ấp ủ trong tim và cất lên ru bé ngủ. Khúc hát du dương không chỉ giúp trẻ ngủ ngon, ngủ sâu mà còn làm tình mẫu tử trở nên khăng khít, gắn bó. Càng được tiếp xúc với nhiều làn điệu, nhiều lời ca, tâm hồn của trẻ càng trở nên phong phú, tươi mát. Tình yêu thiên nhiên, yêu con người tự nó cứ ngấm sâu vào trong tâm hồn trẻ thơ, để khi lớn lên đứa trẻ giàu lòng nhân ái hơn, sống thiện hơn. Nhiều nhà nghiên khoa học đã chỉ ra rằng: những câu hát ru sẽ lưu lại trong tiềm thức con trẻ là những gì êm ái nhất, nhân bản nhất, là hành trang quí báu cho trẻ bước vào đời. Phải chăng đó cũng là một trong những yếu tố góp phần không nhỏ vào việc giảm thiểu bạo lực gia đình tình trạng ly hôn, bất hiếu, cha mẹ chối bỏ con cái, trẻ em phạm tội…trong xã hội.

Từ ngàn xưa, lời ru đã được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác như một dòng chảy tự nhiên, ăn sâu vào tâm hồn, tình cảm người Việt. Trong các trang thơ, lời ru còn soi bóng như một giá trị văn hoá cần thiết được gìn giữ, lưu truyền. Giai điệu hát ru có mặt trong nhiều ca khúc trữ tình hiện đại. Dù là ai hát ru, ta vẫn thấy tâm hồn mình xao động.Ta bắt gặp nhiều lời ru trong thơ của Tố Hữu, Xuân Quỳnh… và chắc hẳn khó ai có thể quên Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn khoa Điềm với những câu thơ có sức lay động diệu kì, khắc hoạ hình ảnh bà mẹ vừa địu con, vừa làm nương: Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối. Lưng đưa nôi và tim hát thành lời…Ngủ ngoan Akay ơi. Ngủ ngoan Akay hời… Lời ru đặc biệt ấy trong cuộc đời gian khó đắng cay, có mẹ, có con, người mẹ vẫn luôn hy vọng, luôn hướng về phía trước với bao nhiêu sức mạnh để vượt qua.

Ngược dòng thời gian, ta bắt gặp người phụ nữ Việt Nam tần tảo sớm hôm như thân cò lặn lội, vất vả một đời với áo nâu bạc màu mong manh gió để rồi gác lại những chuỗi nhọc nhằn trên cánh đồng xa dầu dãi nắng mưa, trở về bên cánh võng, bên chiếc nôi đưa. Bàn tay mẹ chẳng ngừng chao lấy gió, cất lời ru êm đềm cho con ngủ giấc say. Nhìn ngắm con như thiên thần bé nhỏ, nỗi buồn phiền mẹ trao trả gió mây. Mẹ lại ước gì nếu có mười tay, con đã ngủ mẹ làm bao việc khác để cho con được hạnh phúc. Hình ảnh ấy, lời ru ấy của bà, của mẹ… đến cuối cuộc đời ta chẳng thể nào quên bởi nó chan chứa yêu thương như dòng sữa ngọt lành nuôi dưỡng tâm hồn ta, chảy mãi tới vô cùng.

Bảo tồn hát ru là bảo tồn một giá trị văn hoá dân tộc. Những câu hát ru cần được gìn giữ, bồi đắp và sống dậy trong môi trường văn hoá của một loại hình mang tính đặc trưng riêng. Để lời hát ru không tắt trên môi của các bà, các bà mẹ…không chỉ có mặt trên sân khấu, hội thi, các băng đĩa nhạc của nghệ sĩ chuyên nghiệp, muốn vậy, cần tuyên truyền, giáo dục để mọi người có ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của hát ru đối với việc hình thành và phát triển tâm hồn, tình cảm, trí tuệ, nhân cách của trẻ. Nên chăng các trung tâm văn hóa cũng nghiên cứu, sưu tầm, phổ biến, lưu truyền các câu đồng dao, ca dao vốn rất gần với phong cách hát ru, để làm hồn cốt cho lời ru. Cần tìm ra một hướng đi phù hợp đối với đặc trưng riêng của hát ru, để hát ru thực sự là giá trị trường tồn cho tình mẫu tử, là bản sắc, là hồn cốt dân tộc Việt, không bị mai một mà ngày càng ăn sâu, bám rễ vào cuộc sống.

Thạc sỹ Nguyễn Dung Nghi, Trường Văn hóa- Nghệ thuật Bắc Giang

 

 

 

Bài liên quan

Gửi bình luận