Home Quảng cáo Đôi điều về bài thơ “Dắt Mẹ” của Trịnh Quang Minh

Đôi điều về bài thơ “Dắt Mẹ” của Trịnh Quang Minh

by HiephoaNet

Tháng Mười này , ngày giữa tháng, tôi gặp Trịnh Quang Minh trong một chiều đầy nắng. Anh là tác giả của bài thơ “ Gọi chồng”- một tác phẩm hay viết về sự hy sinh lặng thầm, và nỗi đau “ hóa đá “ cả con tim của người vợ liệt sĩ thời chốngMỹ. Anh em lâu ngày mới gặp, lại có đôi ba chén đưa đà…câu chuyện thơ phú văn chương cứ như được ai đó khơi ra, át hết mọi chuyện và quên luôn cả thời gian. Trịnh Quang Minh nói anh làm thơ là để dãi lòng mình trước những chuyện đời xúc động của người thân bè bạn . Anh chưa tham gia bất kỳ một hội thơ nào và chỉ coi thơ mình là thơ “ mẫu giáo”. Tôi đùa anh : thơ “ mẫu giáo” thì nó mới trong trẻo tinh khôi, chứ khi thành người lớn rồi thì còn vướng biết bao bụi đời , đâu còn trong được nữa . Anh cười khiêm tốn và đọc cho tôi nghe một bài thơ “ mẫu giáo” nữa của anh. Bài thơ có nhan đề “ Dắt mẹ”:

 Nhớ ngày xưa khi con còn bé xíu

 Mẹ cõng con  như chú cún trên lưng

 Chiều tháng Mười nắng trải mật ong

Qua cánh lúa đưa con về thăm Ngoại

Bàn chân con ngác ngơ thơ dại

Một đoạn đường tí tẹo đã khóc nhè.

 

Lối đi về như dải lụa triền đê

Mẹ quẩy con bên xảo khoai lang tím

Ngoại chạy theo…lời dặn dò bịn rịn

Mẹ quay đi giấu nước mắt lưng tròng.

 

Con lớn lên nghe hát “… sáo sang sông…”

Con mới hiểu lưng Mẹ còng dấu hỏi

Cả đời Mẹ như thân cò lặn lội

Gánh phận nghèo chồng chất những lo toan.

 

Nắm tay con chân Mẹ bước run run

Con đường nhỏ Mẹ  chỉ nhìn đã mỏi

Cánh lúa xưa nay đã xa vời vợi

Lối đi về bên Ngoại thật xa xăm…

 

Dắt Mẹ đi trong chiều gió đầu đông

Bóng nắng xế soi vai gầy dáng Mẹ

Nắm tay Mẹ,  mắt  con nhoà ướt lệ

Mong một ngày lối cũ Mẹ lại qua

Để con thêm vững bước nẻo đường  xa…

Bài thơ gồm năm khổ diễn tả những cảm xúc chân thành của một người con về Mẹ kính yêu. Hai khổ đầu là những dòng hồi tưởng về cái thời bé thơ được mẹ cõng như “ chú cún trên lưng” về thăm quê ngoại. Ngày ấy cũng vào thángMười như hôm nay , có nắng vàng “ trải mật ong” lên đồng lúa. Đường về ngoại như” dải lụa triền đê” và chỉ dài “ tí tẹo”, nhưng bàn chân “ ngơ ngác” và non nớt của con vừa đi đã mỏi . Con khóc nhè, đòi mẹ cõng trên lưng. Lúc trở về, ngoại cho một xảo khoai lang tím. Thế là “ con một bên- và khoai một bên”- mẹ gánh con và khoai về quê chồng trong bịn rịn nhớ nhung và đôi mắt lưng tròng quay đi giấu ngoại. Hai khổ thơ nhẹ nhàng mà như một câu chuyện kể về một kỷ niệm tuổi thơ còn mãi, với hình ảnh của ngoại, của mẹ vừa tảo tần lam lũ, vừa chan chứa yêu thương. Lúc ấy, con chưa nghĩ được gì đâu . Con chỉ thấy nắng vàng bên cánh lúa và con đường như dải lụa ven đê. Mãi sau này, khi lớn lên, người con mới hiểu:

 

Con lớn lên nghe hát “… sáo sang sông…”

Con mới hiểu lưng Mẹ còng dấu hỏi

Cả đời Mẹ như thân cò lặn lội

Gánh phận nghèo chồng chất những lo toan.

 

Không phải vì nghe hát “ sáo sang sông” thì người con mới hiểu mới thương cho những nhọc nhằn của mẹ. Đó chỉ là một cách nói của tác giả để dẫn đến hai câu thơ thể hiện suy ngẫm của người con về Mẹ :

 

Cả đời Mẹ như thân cò lặn lội

Gánh phận nghèo chồng chất những lo toan.

 

Có thể nói đây là hai câu thơ hay mang đậm chất tạo hình, khái quát được tất cả những gian lao nhọc nhằn của Mẹ. Tác giả mượn hình ảnh ẩn dụ “ thân cò lặn lội” trong ca dao để nói về người Mẹ kính yêu của mình. Người Mẹ ấy đã cả đời gánh trên vai không phải là gánh lúa, gánh khoai, gánh gạo, mà gánh cả một “phận nghèo chồng chất những lo toan”. Và có lẽ cái gánh nặng gia đình ấy đến bây giờ đã làm cho “ lưng mẹ còng dấu hỏi” ! Khổ thơ khiến biết bao người đồng cảm. Chúng ta như tìm thấy, như nhìn thấy hình bóng yêu thương về Mẹ của chính mình .

Kết thúc bài thơ là hình ảnh người con dắt mẹ:

 

Nắm tay con chân Mẹ bước run run

Con đường nhỏ Mẹ  chỉ nhìn đã mỏi

Cánh lúa xưa nay đã xa vời vợi

Lối đi về bên Ngoại thật xa xăm…

 

Dắt Mẹ đi trong chiều gió đầu đông

Bóng nắng xế soi vai gầy dáng Mẹ

Nắm tay Mẹ,  mắt  con nhoà ướt lệ

Mong một ngày lối cũ Mẹ lại qua

Để con thêm vững bước nẻo đường  xa…

 

Hai khổ thơ xúc động về hình ảnh người mẹ. Mẹ đã già nua, chân chậm, mắt mờ. Con đường về quê ngoại xưa ngắn “ tí tẹo” thôi, thế mà nay đã xa vời vợi. Cái quy luật của tạo hóa đã đặt con người vào những cảnh ngộ éo le . Xưa, mẹ cõng con thì nay con dắt mẹ. Và trong một chiều đông đầy gió, lòng con lại cứ rưng rưng và mắt con ướt lệ. Chẳng giống cảnh mẹ xưa đôi mắt lưng tròng khi chia tay ngoại để gánh con về cùng xảo khoai lang tím. Cảnh ấy đẹp hơn, làm con nhớ đến tận bây giờ.

Khép lại bài thơ là hai câu nói về mong ước của người con. Con ước mong đến một ngày, đôi chân mẹ lại rắn rỏi như xưa . Lối cũ mẹ lại đi về, để cho con nẻo đường xa vững bước. Ước mong đó chắc hẳn cũng là của tất cả chúng ta. Và bài thơ “ Dắt mẹ”- một bài thơ ấm áp tình Mẫu tử thiêng liêng của Trịnh Quang Minh đã kết thúc bằng một ước mong ngọt ngào như thế !

                                                      Chiều 15/10/2015

                                                      TRẦN THANH

Related Articles

Leave a Comment